Ataoğlu, savaşın başlamasıyla birlikte özellikle Güney Kıbrıs üzerinden gerçekleşen ulaşım trafiğinde ciddi aksaklıklar yaşandığını belirtti. Havayollarının uçuş iptalleri nedeniyle hem turist girişlerinde hem de günübirlik ziyaretlerde önemli düşüşler görüldüğünü ifade eden Ataoğlu, yalnızca Kuzey Kıbrıs’ın değil, Güney Kıbrıs’ın da aynı süreçten olumsuz etkilendiğini kaydetti.

Ataoğlu, Genç TV’de Mustafa Alkan’ın sunduğu Er Meydanı Programında önemli açıklamalarda bulundu.

Ataoğlu, savaş görüntülerinin uluslararası televizyonlarda yer almasının ardından özellikle Türkiye’den gelen ziyaretçi sayısında da belirgin gerileme yaşandığını dile getirerek, bu sürecin ardından tanıtım ve teşvik çalışmalarına hız verdiklerini söyledi.

“TÜRKİYE’DE YOĞUN TANITIM ATAĞI”

Turizm Bakanlığı’nın Türkiye genelinde yeniden kapsamlı tanıtım çalışmaları başlattığını belirten Ataoğlu, Diyarbakır, Kapadokya, Kayseri ve Karadeniz bölgelerinde Kuzey Kıbrıs’ın tanıtımı için çeşitli etkinlikler düzenlediklerini açıkladı.

Yerel televizyonlar ve bölgesel organizasyonlar aracılığıyla ülkenin turizm potansiyelini anlatmaya çalıştıklarını ifade eden Ataoğlu, sektör paydaşlarıyla da sürekli temas halinde olduklarını vurguladı.

“TURİZMCİLERİN KAYGILARI HAKLI”

Otelciler Birliği, seyahat acenteleri ve sektör temsilcileriyle sık sık toplantılar gerçekleştirdiklerini kaydeden Ataoğlu, turizmcilerin yaşadığı sıkıntıların farkında olduklarını söyledi.

Savaş ortamının doğal olarak turist hareketliliğini olumsuz etkilediğini belirten Ataoğlu, buna rağmen özellikle Türkiye pazarına yönelik yeni stratejiler üzerinde çalıştıklarını ifade etti.

“UÇAK BİLETLERİNDEKİ DÜŞÜŞ HAREKETLİLİK YARATTI”

“Ada Kıbrıs” markasıyla yürütülen tanıtım kampanyalarının olumlu sonuçlar verdiğini belirten Ataoğlu, Türk Hava Yolları iş birliğiyle gerçekleştirilen kampanyalar sonrası uçak bilet fiyatlarında ciddi düşüşler yaşandığını söyledi.

Bu gelişmenin ziyaretçi sayısına da olumlu yansıdığını ifade eden Ataoğlu, önümüzdeki günlerde sektör adına yeni adımların kamuoyuyla paylaşılacağını belirtti.

“MÜZELER DEVLETTE KALACAK, İŞLETME ÖZEL SEKTÖRE AÇILACAK”

Başbakan Yardımcısı, Turizm, Kültür, Gençlik ve Çevre Bakanı Fikri Ataoğlu, müze ve ören yerleri ile ilgili olarak da açıklamalarda bulundu.

Ataoğlu, müze ve ören yerlerinin çağdaş müzecilik anlayışı doğrultusunda özel şirketler tarafından işletilmesine yönelik çalışma yürüttüklerini açıkladı. Devletin mülkiyet ve denetim yetkisinin devam edeceğini vurgulayan Bakan, amaçlarının hem hizmet kalitesini artırmak hem de gece müzeciliği uygulamalarını hayata geçirmek olduğunu söyledi.

“ELEŞTİRİLERİ BİZ DE YAPIYORUZ”

Ataoğlu, son dönemde müze ve ören yerlerinde temizlik, bakım, personel eksikliği, hafta sonu ve mesai saatleri dışında kapalı olma gibi konularda yoğun eleştiriler aldıklarını belirterek, mevcut ekonomik şartlar ve bütçe yetersizlikleri nedeniyle bu sorunların istenilen düzeyde çözülemediğini ifade etti.

“Bu eleştirileri sadece vatandaş yapmıyor, biz de aynı eleştirileri kendimize yapıyoruz” diyen Ataoğlu, gerekli bütçelerin talep edildiğini ancak mali sıkıntılar nedeniyle istenilen adımların atılamadığını söyledi.

“ÇAĞDAŞ MÜZECİLİK MODELİ DEĞERLENDİRİLİYOR”

Ataoğlu, dünyada ve Türkiye’de örnekleri bulunan “çağdaş müzecilik” modelinin gündemde olduğunu belirterek, hazırlanacak şartname doğrultusunda müze ve ören yerlerinin işletmesinin ihaleyle özel şirketlere verilebileceğini açıkladı.

“Mülkiyet devlette kalacak. Tarihi eserlerin korunması devletin sorumluluğunda olmaya devam edecek. Özel şirket sadece işletmeyi üstlenecek” ifadelerini kullanan Ataoğlu, devletin denetim mekanizmasının süreceğini vurguladı.

“TEKNİK ÇALIŞMALAR DEVAM EDİYOR”

Şartnamenin hazırlanmasına yönelik teknik çalışmaların devam ettiğini belirten Ataoğlu, ilgili bürokratların Ankara’da temaslarda bulunduğunu, hem Türkiye’deki çağdaş müzecilik uygulamalarını hem de gece müzeciliği modellerini incelediklerini söyledi.

Özellikle Mağusa’daki Venedik Sarayı ile Girne Kalesi’nde gerçekleştirilen etkinliklerin olumlu geri dönüş aldığını belirten Ataoğlu, gece müzeciliği uygulamalarının yaygınlaştırılmasının hedeflendiğini ifade etti.

“TURİZME VE ESNAFA KATKI SAĞLAYACAK”

Gece müzeciliğiyle birlikte tarihi alanlarda etkinliklerin artırılmasının amaçlandığını söyleyen Ataoğlu, bu çalışmaların hem ülke turizmine hem de bölge esnafına katkı sağlayacağını kaydetti.

Ülkeye gelen turistlerin ziyaret edebileceği yeni sosyal ve kültürel alanlar oluşturmayı hedeflediklerini dile getiren Bakan, müzelerin yaşayan alanlara dönüşmesini istediklerini belirtti.

“PEŞKEŞ ÇEKİLİYOR ALGISI YANLIŞ”

İhalelerin Merkezi İhale Komisyonu üzerinden şeffaf şekilde yapılacağını ifade eden Ataoğlu, kamuoyunda oluşan bazı algıların gerçeği yansıtmadığını söyledi.

“Kimse yanlış anlamasın. Burada birilerine peşkeş çekmek gibi bir durum söz konusu değil. Amaç, müzelerin daha etkin işletilmesi ve hizmet kalitesinin artırılmasıdır” dedi.

Yerel ve uluslararası şirketlerin ihalelere katılabileceğini belirten Ataoğlu, tüm detayların hazırlanacak şartnamede netleşeceğini söyledi.

“BASIN TOPLANTISI İLE DETAYLI AÇIKLAMA YAPILACAK”

Konuyla ilgili kamuoyundaki soru işaretlerini gidermek amacıyla önümüzdeki günlerde kapsamlı bir basın toplantısı düzenleyeceklerini açıklayan Ataoğlu, gelir-gider dengesi ve ihale şartlarının detaylı şekilde paylaşılacağını ifade etti.

“TELEFERİK PROJESİNDEN VAZGEÇMEDİK”

Başbakan Yardımcısı, Turizm, Kültür, Gençlik ve Çevre Bakanı fikri Ataoğlu, katıldığı televizyon programında ayrıca Girne teleferik projesindeki son durum ile ilgili olarak açıklamalarda bulundu.

Ataoğlu, yıllar önce gündeme gelen Girne teleferik projesiyle ilgili çalışmaların sürdüğünü belirterek, projenin yeniden şekillendirildiğini ve ihale aşamasına hazırlanıldığını açıkladı.

Ataoğlu, ilk etapta eski Girne Belediyesi yakınlarından Bellapais bölgesine uzanacak şekilde planlanan teleferik hattının, güzergâh üzerindeki yoğun yerleşim alanları nedeniyle revize edildiğini söyledi.

“YERLEŞİM BÖLGELERİ NEDENİYLE SIKINTI YAŞANDI”

İlk projede teleferik ayaklarının yerleşim alanlarına denk geldiğini ifade eden Bakan, bu nedenle ciddi teknik sıkıntılar yaşandığını belirtti.

Daha sonra Yavuz Çıkarma Plajı güzergâhının değerlendirildiğini kaydeden Bakan, askeri yetkililerle de görüşmeler yapıldığını ve bölgedeki bazı alanlar için izin alındığını söyledi.

“Askerimizin görüşü, hattın Yavuz Çıkarma Plajı’na kadar uzatılması yönündeydi. Ancak o bölgede de teleferik ayaklarının yerleşimiyle ilgili sıkıntılar yaşandı” dedi.

“YENİ GÜZERGÂH: ÇEVRE YOLUNDAN ST. HİLARİON’A”

Bakan, son olarak projenin çevre yolu üzerinden St. Hilarion bölgesine uzanacak şekilde yeniden planlandığını açıkladı.

Projeye göre teleferik hattı belediye bölgesine yakın noktadan başlayacak ve St. Hilarion eteklerinde oluşturulacak alana ulaşacak. Bölgeye restoran ve sosyal alan yapılmasının da planlandığını belirten Ataoğlu, ziyaretçilerin burada manzara eşliğinde vakit geçirebileceğini söyledi.

“CAM ASANSÖR DÜŞÜNÜLÜYOR”

Projede yürümek istemeyen ziyaretçiler için cam asansör seçeneğinin de değerlendirildiğini ifade eden Ataoğlu, “İsteyen yürüyerek St. Hilarion’a çıkabilecek, isteyen ise dokuyu bozmayacak cam asansör sistemiyle yukarı taşınabilecek” dedi.

“ŞARTNAME HAZIRLIKLARI SÜRÜYOR”

Teleferik projesinin geçmişte kamuoyunda alay konusu yapıldığını söyleyen Ataoğlu, buna rağmen çalışmaları sürdürdüklerini ifade etti.

Projeyle ilgili teknik çalışmalar için ayrı bir ekibin Türkiye’de temaslarda bulunduğunu belirten Ataoğlu, uzman görüşleri doğrultusunda ihale şartnamesinin hazırlandığını açıkladı.

Ataoğlu, “Şartname tamamlandıktan sonra proje ihaleye çıkacak. Katılmak isteyen herkes şartlara uygun şekilde başvurusunu yapabilecek” dedi.

“HAYAT PAHALILIĞI DÜZENLEMESİ SPONTANE GELİŞTİ”

Başbakan Yardımcısı, Turizm, Kültür, Gençlik ve Çevre Bakanı Fikri Ataoğlu, hayat pahalılığı düzenlemesine ilişkin Meclis’te yaşanan sürece ilişkin olarak da önceden planlanmış değil, anlık gelişen bir durum olduğunu söyledi.

Katıldığı programda açıklamalarda bulunan Ataoğlu, Başbakan Ünal Üstel’in söz konusu düzenlemeyi uzun süredir hayata geçirmek istediğini belirterek, Meclis kürsüsünde imzalanan önergenin o anda gelişen siyasi temasların sonucu ortaya çıktığını ifade etti.

Ataoğlu, düzenlemenin teknik altyapısının hazırlanması için aynı anda gerekli talimatların da verildiğini belirterek, “Hazırlıksız bir metin komiteye gönderilmedi” dedi.

“TÜRKİYE’YE GİRİŞ YASAĞI KONUSUNDA, YILLARDIR MÜCADELE VERİLDİ”

Türkiye Cumhuriyeti’ne giriş yasağı bulunan Kıbrıslı Türklerle ilgili süreç hakkında da konuşan Ataoğlu, bu konunun yıllardır hükümet nezdinde gündemde tutulduğunu söyledi.

Özellikle Cumhurbaşkanlığı seçim sürecinde Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz ile yapılan görüşmelerde konunun ele alındığını belirten Ataoğlu, “En azından geri dönüşü mümkün olanlar için girişim yapıldı” dedi.

Ataoğlu, Türkiye’ye giriş yasağı uygulamalarının düzeltilmesi yönünde uzun süredir girişimlerde bulunduklarını ifade ederek, bu konuda hükümet kanadında ortak irade oluştuğunu söyledi.

Süreçte kimlerin etkili olduğu yönündeki soruya ise Ataoğlu, Başbakan Ünal Üstel ve Cumhurbaşkanı Ersin Tatar ile yapılan görüşmelere doğrudan tanıklık ettiğini ancak Türkiye tarafındaki diplomatik süreçlere ilişkin detaylı bilgi sahibi olmadığını ifade etti.

“SEÇİM TARTIŞMASI HİÇ BİTMEZ”

Programın sonunda erken seçim tartışmalarına da değinen Ataoğlu, seçim gündeminin ülkede hiçbir zaman tamamen kapanmadığını söyledi.

Mevcut hükümetin uzun süre görev yapan ve en fazla icraat gerçekleştiren hükümetlerden biri olduğunu savunan Ataoğlu, “Çok ciddi adımlar atıldı” ifadelerini kullandı.

“EYLÜL SONU–EKİM BAŞI OLABİLİR”

Seçim tarihine ilişkin değerlendirmede bulunan Ataoğlu, Haziran sonunda seçim yapılmasının zor göründüğünü belirterek, Eylül sonu veya Ekim başı ihtimalinin daha gerçekçi olduğunu söyledi.

Ataoğlu ayrıca karma oyun kaldırılması halinde milletvekilliği, belediye ve muhtarlık seçimlerinin aynı dönemde yapılabileceği yönünde Başbakan Üstel’e öneri sunduğunu da açıkladı.

“DEMOKRAT PARTİ SEÇİMLERE HAZIR, BU DÖNEM ÇOK İDDİALIYIZ”

Fikri Ataoğlu, Demokrat Parti olarak hem genel hem de yerel seçimlere uzun süredir hazırlandıklarını belirterek, “Bu dönem çok ama çok iddialıyız” dedi.

Katıldığı programda partisinin seçim hazırlıklarıyla ilgili değerlendirmelerde bulunan Ataoğlu, 2022 seçim sürecinde büyük zorluklar yaşadığını ve aday belirleme çalışmalarını neredeyse tek başına yürüttüğünü söyledi.

“ADAYLARIMIZI ÜÇ YILDIR HAZIRLIYORUZ”

Pandemi sonrası dönemde yapılan seçimlerin parti açısından oldukça yorucu geçtiğini ifade eden Ataoğlu, aynı sıkıntıları yeniden yaşamamak adına yaklaşık üç yıldır aday belirleme çalışmaları yürüttüğünü açıkladı.

Parti içindeki adayların büyük bölümünü önceden belirlediklerini söyleyen Ataoğlu, buna rağmen hükümet ortaklarıyla sorun yaşanmaması adına isimleri kamuoyuyla paylaşmadıklarını belirtti.

“Yarın seçim kararı alınsa hazırız” diyen Ataoğlu, Demokrat Parti’nin seçim organizasyonu ve propaganda altyapısını tamamladığını ifade etti.

“ÜÇÜNCÜ PARTİ OLMA İDDİAMIZ VAR”

Demokrat Parti’nin geçmişte “kilit parti” olarak tanımlandığını hatırlatan Ataoğlu, bu dönemde hedeflerinin çok daha büyük olduğunu söyledi.

“Üçüncü parti olma iddiamız var” diyen Ataoğlu, hükümette bulundukları süre boyunca ciddi icraatlara imza attıklarını savundu.

Ataoğlu, bakanlıkların yaptığı çalışmaların seçim sürecinde kamuoyuna detaylı şekilde anlatılacağını belirterek, “Yarın seçim olsa bütün materyallerimiz hazır” dedi.

“YEREL SEÇİMLERDE İTTİFAK DÜŞÜNMÜYORUZ”

Yerel seçimlerle ilgili de konuşan Ataoğlu, geçmiş dönemde yapılan ittifaklardan beklenen siyasi karşılığı alamadıklarını ifade etti.

Özellikle belediyelerde yaşanan süreçlerden sonra ittifak seçeneğini artık gündemlerinde tutmadıklarını belirten Ataoğlu, 18 belediyenin tamamında kendi adaylarıyla seçime girmeyi hedeflediklerini söyledi.

Ataoğlu, belediye meclis üyelikleri konusunda da hazırlıkların büyük ölçüde tamamlandığını kaydetti.

“ELEŞTİRİYE DE ÖNERİYE DE AÇIĞIZ”

Programın sonunda değerlendirmelerde bulunan Ataoğlu, hükümetin ve bakanlığın eleştirilere açık olduğunu söyledi.

Muhalefet, sivil toplum örgütleri ve vatandaşlarla birlikte çalışmaya hazır olduklarını ifade eden Ataoğlu, “Eleştirmek kolaydır, önemli olan çözüm üretmektir” dedi.

Turizm Bakanlığı’nın yürüttüğü çalışmalarla ilgili önümüzdeki günlerde daha kapsamlı bilgilendirme toplantıları yapılacağını da açıklayan Ataoğlu, kamuoyundaki yanlış algıları gidermek istediklerini söyledi.

Türkiye Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın organizasyonuyla başlatılan programın İstanbul bölümünde, katılımcılar İstanbul Kapalı Dikey Tarım Araştırma ve Uygulama Merkezi’ni yerinde inceledi, İstanbul Üniversitesi’nde düzenlenen Yeşil Kampüs Festivali’ne katıldı.

Azerbaycan, Fas, Güney Kore, İngiltere, İspanya, İtalya, Japonya, Karadağ, Kuzey Makedonya, KKTC, Macaristan ve Sırbistan’dan 18 basın mensubunun katıldığı programda, Türkiye’nin çevre ve iklim politikaları, sürdürülebilir kalkınma vizyonu ve alanda geliştirilen yerli teknolojiler hakkında bilgi verildi.

Hakan Aşan: “Yerin 30 metre altında, 365 gün kesintisi üretim”

İstanbul Kapalı Dikey Tarım Uygulama Merkezi’ne yönelik yapılan ve Türk Ajansı Kıbrıs (TAK) muhabiri Gülden Hacımevlüt Alyaz’ın da katıldığı teknik gezide konuşan Proje Koordinatörü, Ziraat Mühendisi Hakan Aşan, 2022 yılından bu yana yerin 30 metre altındaki dünyanın en derin ikinci üretim merkezde iklimden bağımsız, 365 gün kesintisiz üretim yaptıklarını söyledi.

Aşan, küresel nüfusun 2025’te 8,2 milyara ulaşacağını ve 2050’de de 9,7 milyara çıkmasının beklendiğini belirterek, aynı dönemde insanların üçte ikisinin şehirlerde yaşayacağını, bu nedenle de şehirlerde güvenilir ve sürdürülebilir gıda üretimini stratejik bir zorunluk haline geleceğini kaydetti.

Türkiye’nin iklim değişikliğinden güçlü şekilde etkilenecek ülkelerden biri olduğunu dolayısıyla yükselen sıcaklık, kuraklık, su kıtlığı ve aşırı hava olaylarının tarımsal üretimde baskı yarattığını dile getiren Aşan, bu nedenle iklimden bağımsız gıda üretiminin giderek önem kazandığını belirtti.

Aşan, dünyadaki suyun sadece yüzde 2.5’inin tatlı su olarak kullanılabildiğini ve bu miktarın büyük kısmının da kolay erişilebilir olmadığını işaret ederek, “Gıda üretimini güvence altına almak istiyorsak, suyu da çok daha verimli kullanmalıyız.” dedi.

“Toprak ve iklime olan bağımlılık azalıyor”

Aşan, dikey tarımın, bitkilerin kapalı alanlarda, çok katmanlı sistemlerde ve kontrollü çevre koşullarında yetiştirildiği bir üretim modeli olduğunu da anlatarak, bu sayede toprak ve iklime olan bağımlılığın azaldığını ve yüksek kaliteli ürünleri yetiştirilebildiklerini vurguladı.

Merkez’in en kalabalık şehirlerden biri olan İstanbul’da 30 metre derinlikte yer aldığını vurgulayan Aşan, dikey tarımda, tüketicilere daha yakın üretim yapıldığı için uzun mesafeli taşımacılığın azaldığını bunun da hem ürünün tazeliğinin korunmasına hem de gıda tedarik zincirlerinin karbon ayak izinin düşürülmesine katkı sağladığını kaydetti.

Aşan, merkezdeki kapalı devre dikey tarım sistemlerinin suyu geri dönüştürerek geleneksel tarıma göre yüzde 99’a kadar daha az su kullandığını belirterek, bunun da sınırlı tatlı su kaynaklarını daha verimli kullanmaya yardımcı olduğunu söyledi.

“Geleneksel tarıma kıyasla birim alan başına 100-400 kat daha yüksek üretim kapasitesi”

Dikey tarımın, üretimi yatay alan kullanımından dikey alan kullanımına taşıdığını da ifade eden Aşan, çok katmanlı sistemlerin, sık hasat döngüleri ve yıl boyu üretim nedeniyle birçok bitkinin, geleneksel tarıma kıyasla birim alan başına 100-400 kat daha yüksek üretim kapasitesi bulunduğunu vurguladı.

Hakan Aşan, kapalı ve kontrollü ortamların, ürünleri dışarıdan gelen zararlı böceklere karşı koruduğunu da belirterek, “Bu, pestisit kullanılmadan daha temiz, daha güvenli ve izlenebilir gıda üretimine olanak tanır.” dedi.

Kapalı bir ortamda üretim yapıldığı için bitkilerin ihtiyaç duyduğu fotosentezi bitkilere yönelik üretilen mavi ve kırmızı spektrumlu LED ışıkla sağladıklarını kaydeden Aşan, merkezde 3 üretim ünitesi ve 1 fide odası bulunduğunu da aktardı.

İstanbul Üniversitesi’nde Yeşil Kampüs Festivali yapıldı

Yabancı basın mensupları son olarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı bünyesinde yer alan Türkiye Çevre Ajansı’nın gençlerin çevre farkındalığına katkı koymak amacıyla düzenlediği Yeşil Kampüs Festivali’ne katıldı.

İstanbul Üniversitesi’nde yer alan festivalde, gençlere yönelik sıfır atık, atık yönetimi ve geri dönüşüm konularında bilgi veren uygulamalı sunumlar, atölyeler ve bilgi yarışmaları düzenleniyor.

Hatay’da 9 Mayıs tarihinde başlayan programın ilk kısmında, yabancı basın mensupları saha gezisine katılarak, Hatay’da yapılan çalışmalar hakkında bilgi edinmiş, sonrasında ise Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ve 31. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31) Başkanı Murat Kurum ile bir araya gelmişti.

COP31 Zirvesi’ne kadar, Çevre ve İklim Medya Turları kapsamında dört basın turunun daha yapılması bekleniyor.

Spot altın yüzde 0,4 düşüşle ons başına 4.695,99 dolara geriledi. Haziran vadeli ABD altın kontratları ise yüzde 0,4 yükselerek 4.705,30 dolara çıktı.

Capital.com kıdemli finansal piyasa analisti Kyle Rodda, “ABD’den gelen enflasyon verileri, Fed’in faiz indireceğine yönelik umutları ciddi şekilde zayıflattı, hatta neredeyse tamamen ortadan kaldırdı. Piyasalar artık yıl sonuna doğru bir sonraki hamlenin faiz artırımı olabileceğini fiyatlıyor. Bu durum altın üzerinde aşağı yönlü baskı yaratıyor” dedi.

Veriler, ABD’de tüketici enflasyonunun nisan ayında artmaya devam ettiğini ve yıllık enflasyonun son üç yılın en büyük yükselişini kaydettiğini gösterdi. Bu gelişme, Fed’in bu yıl faiz indirimi yapacağı beklentilerini daha da azalttı.

Yatırımcılar büyük ölçüde bu yıl bir Fed faiz indirimi ihtimalini fiyatlamaktan vazgeçerken, CME Group’un FedWatch aracına göre piyasalar aralık ayına kadar yüzde 30 oranında faiz artırımı ihtimali görüyor.

ABD Başkanı Donald Trump ise salı günü yaptığı açıklamada, İran savaşını sona erdirmek için Çin’in yardımına ihtiyaç duyacağını düşünmediğini söyledi.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in İran savaşını görüşeceğini belirterek, Çin’e Hürmüz Boğazı’nın uluslararası deniz taşımacılığına yeniden açılması için yürütülen operasyona katılma çağrısı yaptı.

Öte yandan Hindistan, değerli metallerin yurt dışından alımını azaltmak ve ülkenin döviz rezervleri üzerindeki baskıyı hafifletmek amacıyla altın ve gümüş ithalat vergilerini yüzde 6’dan yüzde 15’e yükseltti.

Spot gümüş yüzde 0,2 artışla ons başına 86,71 dolara yükseldi. Gümüş, seans içinde 11 Mart’tan bu yana en yüksek seviyesini gördü. Platin yüzde 0,8 düşüşle 2.109,53 dolara gerilerken, paladyum yüzde 0,2 kayıpla 1.487,47 dolara indi.

Brent petrolü varil başına 107 dolar civarında işlem görürken, ABD ham petrolü (WTI) vadeli kontratları 102 doların altında kaldı. Uydu görüntüleri, İran’ın ana ihracat merkezi olan Hark Adası çevresinde son birkaç gündür hiçbir petrol tankerinin görülmediğini ortaya koydu. Bu durum, çatışmaların başlamasından bu yana ülkenin en büyük ihracat terminalindeki uzun süreli duraksamanın ilk işareti olarak değerlendirildi.

ABD Başkanı Donald Trump, salı günü Beyaz Saray’da gazetecilere yaptığı açıklamada, İran savaşının bu hafta Pekin’de Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile yapacağı görüşmelerde önemli bir gündem maddesi olmayacağını söyledi. Trump, ticaret görüşmelerinin öncelikli olacağını belirterek, “İran’ı büyük ölçüde kontrol altında tutuyoruz” ifadelerini kullandı.

Ancak bu açıklamalara rağmen, savaşın ABD içinde Trump üzerindeki siyasi baskıyı artırabileceği belirtiliyor. Salı günü açıklanan ABD verileri, çatışmanın enflasyonu yeniden hızlandırdığını ortaya koydu. ABD’de benzin fiyatları 2022’den bu yana en yüksek seviyeye yükselirken, kasım ayında yapılacak kritik ara seçimler öncesinde bu durum siyasi açıdan hassas bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Hürmüz Boğazı, savaşın başlamasından bu yana geçen 10 haftadır fiilen kapalı durumda bulunuyor. ABD’nin nisan ortasında İran limanlarına yönelik uyguladığı abluka da çatışmayı sona erdirmeye yönelik diplomatik girişimlerde yeni bir engel oluşturdu. Ham petrol, doğalgaz ve yakıt akışlarının kesintiye uğraması küresel büyümeye yönelik endişeleri artırdı.

Çatışma, özellikle ham petrol ihtiyacının yaklaşık yüzde 90’ını Orta Doğu’dan karşılayan Japonya gibi Asya ülkelerinin enerji tedarik zincirlerinde ciddi aksamalara yol açtı. Japon rafinerileri alternatif kaynak arayışına girerken, yakın zamanda 2023’ten bu yana ilk kez Meksika’dan petrol satın aldı.

Baskının genişlediğine işaret eden bir diğer gelişmede ise Vietnam devlet petrol şirketinin, Basra Körfezi dışındaki ABD deniz ablukasında bekleyen ham petrol yüklü bir süper tankerin geçişine izin verilmesi için Washington’a çağrıda bulunduğu belirtildi. Şirket, sevkiyatın ülke ekonomisi açısından kritik önemde olduğunu ifade etti. Tankerin daha önce Hürmüz Boğazı’nı geçtiği ancak pazartesi günü abluka hattı yakınlarında geri döndüğü aktarıldı.

Saat 08.20 itibarıyla Amerikan Doları’nın alış fiyatı 45,39 TL, satış fiyatı 45,42 TL.

Euro’nun alış fiyatı 53,30 TL, satış fiyatı 53,35 TL, İngiliz Sterlini ise 61,54 TL’den alınıp 61,58 TL’den satılıyor.

Bu durum, kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nın fiili olarak kapalı kalma süresini uzattı.

Brent petrol, önceki seansta yüzde 2,9 yükseldikten sonra varil başına 105 dolar civarında işlem görürken, ABD tipi ham petrol (WTI) ise 99 dolara yaklaştı. Trump, Oval Ofis’te gazetecilere yaptığı açıklamada, 10 haftadır süren savaşı sona erdirmeye yönelik önerisine İran’ın verdiği yanıtı küçümseyerek ateşkesin “yoğun bakımda” olduğunu söyledi.

Nisan ayının başından bu yana yürürlükte olan ateşkes, son dönemde gemilere yönelik saldırılar da dahil olmak üzere yaşanan şiddet olaylarına rağmen korunmuştu. Ancak Hürmüz Boğazı’nın neredeyse kapanması, küresel müşterilere yönelik ham petrol, doğalgaz ve yakıt sevkiyatlarında ciddi aksamalara yol açarak enflasyon krizi endişelerini artırdı.

Konuya yakın bir kaynak, İran’ın Trump’ın barış teklifine karşılık olarak ABD’nin deniz ablukasını kaldırmasını ve yaptırımlarda gevşeme sağlamasını talep ettiğini söyledi. İran’ın ayrıca Hürmüz Boğazı’ndaki trafik üzerinde belirli ölçüde kontrolü sürdürmek istediği belirtildi.

Bloomberg Economics analistleri Dina Esfandiary ve Becca Wasser’in de aralarında bulunduğu ekip, yayımladıkları notta “Kapsamlı bir barış anlaşmasının ortaya çıkması düşük ihtimal” değerlendirmesinde bulundu. Analistler, ABD ile İran’ın yeniden saldırılara dönmesinin muhtemel olduğunu ancak yoğun çatışmaların geçici kalacağını ve daha düşük seviyeli bir mücadele düzenine dönüşeceğini öngördü.

Axios’un üç ABD’li yetkiliye dayandırdığı habere göre Trump, ulusal güvenlik ekibiyle savaşı ve olası yeni askeri operasyonları görüşüyor. Trump ayrıca Fox News’e yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilere yeniden eskort sağlanmasına yönelik planı değerlendirdiğini söyledi.

ABD’de akaryakıt fiyatlarının hızla yükselmesi, kasım ayında yapılacak ara seçimler öncesinde Trump ve Cumhuriyetçi Parti üzerindeki siyasi baskıyı artırdı. ABD yönetimi, artan fiyatları dizginlemek amacıyla yeniden acil petrol rezervlerini devreye soktu.

Savaşın, Trump’ın bu hafta Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile yapacağı görüşmede de gündeme gelmesi bekleniyor. ABD’li yetkililer, Trump’ın Çin’in İran politikasını masaya yatıracağını belirtti.

Spot altın ons başına 4.732,89 dolarda sabit kaldı. Haziran vadeli ABD altın kontratları ise yüzde 0,3 yükselerek 4.742,40 dolara çıktı.

ABD Başkanı Donald Trump, pazartesi günü yaptığı açıklamada, İran’ın savaşı sona erdirmeye yönelik ABD teklifine verdiği yanıtın ardından ateşkesin “hayatta kalma mücadelesi verdiğini” söyledi. Trump, tarafların hâlâ birçok konuda birbirinden uzak olduğunu belirtti.

Tastylive Küresel Makro Araştırmalar Başkanı Ilya Spivak, “Birçok merkez bankasına yönelik beklentilerin daha şahin bir yöne kaydığını gördük. Fed açısından bakıldığında ise bu durum, bu yıl faiz indirimi ihtimallerinin tamamen ortadan kalkmasına neden oldu” dedi.

Spivak ayrıca, “Piyasalar şimdi Tüketici Fiyat Endeksi (CPI) verilerine odaklanmış durumda. Beklenenden daha güçlü bir enflasyon baskısı görülüp görülmeyeceği yakından izlenecek” ifadelerini kullandı.

Günün ilerleyen saatlerinde açıklanacak verilerin, yatırımcılara ABD Merkez Bankası’nın gelecekteki para politikası hakkında ipuçları vermesi bekleniyor.

Öte yandan petrol fiyatları Asya işlemlerinde yükselirken, dolar da önceki seansta başladığı yükselişini sürdürdü. Yüksek petrol fiyatları enflasyonu körükleyerek faizlerin daha uzun süre yüksek kalma ihtimalini artırıyor. Altın enflasyona karşı korunma aracı olarak görülse de yüksek faiz ortamı faiz getirisi olmayan değerli metal üzerinde baskı oluşturuyor.

Bank of America Global Research ve Goldman Sachs, enerji fiyatlarının yüksek seyri ve iş gücü piyasasındaki güçlenmenin enflasyonu artırdığı gerekçesiyle bu yıl için ABD faiz indirimi beklentilerini aşağı çekti.

Piyasalar ayrıca Trump’ın bu hafta gerçekleştireceği iki günlük Çin ziyaretini de yakından takip ediyor. Trump’ın, Şi Cinping ile Orta Doğu başta olmak üzere birçok konuyu görüşmesi bekleniyor.

Spot gümüş ons başına 86,08 dolarda yatay kalırken, platin yüzde 1,6 düşüşle 2.098,25 dolara, paladyum ise yüzde 1 gerileyerek 1.494 dolara indi.

Saat 08.00 itibarıyla Amerikan Doları’nın alış fiyatı 45,39 TL, satış fiyatı 45,41 TL.

Euro’nun alış fiyatı 53,36 TL, satış fiyatı 53,45 TL, İngiliz Sterlini ise 61,65 TL’den alınıp 61,69 TL’den satılıyor.

Gürcafer, inşaat sektöründe yaşanan sorunlarla ilgili, “Hükümetin öyle mevzuatlar koyması gerekir ki, bundan 20 sene sonra da çalışması gerekir” dedi.

Cafer Gürcafer, “Şimdi tekrardan yatırım iklimi oluşması için çaba sarf ediyoruz. Rum tarafı diplomatik girişimler yapıyor maalesef biz yapmıyoruz. Daha proaktif olunmalı. Çözüm ikliminin oluşması durumunda yapılması gerekenler farklıdır. Çözüm ikliminin oluşmaması durumunda yapılacaklar farklıdır” dedi.

Sürdürülebilir ekonomik yapının oluşturulması gerektiğini ifade eden Gürcafer, “Cumhurbaşkanlığı daha proaktif olmalı. Çok aktif değil. Şu anda yaşanan görüşme süreçlerinden dolayı çok fazla bir şey beklemiyoruz” ifadelerini kullandı.

ABD-İran arasındaki diplomatik süreç piyasaların odağında bulunmaya devam ediyor. Taraflardan gelebilecek barış haberleriyle küresel piyasalarda risk iştahının artma olasılığı bulunmasına karşın, gelen çelişkili açıklamalar piyasalarda risk algısının hala devam sürdüğünü gösteriyor.

ABD Başkanı Donald Trump, ABD/İsrail-İran Savaşı’nda saldırıların sonlandırılması için ABD’nin önerdiği taslağa İran’ın verdiği yanıtın “kabul edilemez” olduğunu belirtti. İran basını, Tahran yönetiminin saldırıların sonlandırılması için ABD’nin önerdiği taslağa yanıtını arabuluculara ilettiğini aktarmıştı.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu da İran’ın hala ülkeden “çıkarılması gereken” zenginleştirilmiş uranyuma sahip olduğunu ve daha yapacak işleri bulunduğunu ileri sürerek savaşın henüz bitmediğini söyledi.

Küresel piyasalarda ABD ve İran arasındaki görüşmelerin çıkmaza girdiğine dair işaretlerle risk algısı yükselirken, bu durum hayati önem taşıyan Hürmüz Boğazı’nın durumuna ilişkin endişeleri de artırdı.

Orta Doğu’daki gerilim, haftanın ilk işlem gününde son dönemde hisse senedi piyasalarında görülen güçlü yükselişleri gölgede bıraktı.

ABD-İran arasında barış anlaşması sağlanabileceği umudu Hürmüz Boğazı’ndaki çatışma haberlerine rağmen korunurken, sürece ilişkin belirsizlikler küresel risk iştahı üzerinde baskı oluşturmaya devam ediyor.

Analistler, enerji fiyatlarının yüksek seviyelerde olduğunu ancak ekonomik büyümeyi durduracak kadar değil zorlaştıracak seviyelerde kalmaya devam ettiğini söyledi. Diğer taraftan yatırımcılar teknoloji sektörüne ilişkin iyimserliğini koruyor. Orta Doğu’daki gelişmeler ise bu iyimserliğin etkilerini törpülüyor.

Bu gelişmelerin yanı sıra ABD Merkez Bankası (Fed) yetkililerinin açıklamaları da yakından takip ediliyor. Chicago Fed Başkanı Austan Goolsbee, faiz oranlarının yönüne ilişkin tüm seçeneklerin masada olduğuna işaret etti.

Goolsbee, “Mevcut duruma bakıp da masada akla gelebilecek tek seçeneğin faiz indirimleri olduğunun nasıl düşünüldüğünü anlamıyorum.” diye konuştu. Öte yandan Fed Amerikan finansal sisteminin mevcut durumuna ilişkin değerlendirmelerin yer aldığı Finansal İstikrar Raporu’nun mayıs sayısını yayımladı.

ABD’nin finansal istikrarına yönelik risklere ilişkin yapılan anket sonuçlarının paylaşıldığı raporda, jeopolitik riskler ve petrol şokunun en çok dile getirilen riskler olduğu belirtildi. Jeopolitik gelişmeler piyasaların temel itici gücü olmaya devam ederken, yatırımcılar savaşın etkilerini değerlendirmek için açıklanan makroekonomik verileri yakından takip ediyor.

ABD’de tarım dışı istihdam nisanda 115 bin kişi arttı, işsizlik oranı ise değişmeyerek yüzde 4,3 oldu. Tarım dışı istihdamın bu dönemde 65 bin kişi artması öngörülüyordu.

Yükselen petrol fiyatları, inatçı enflasyon ve uzun süre yüksek kalması beklenen faiz oranlarına karşın işgücü piyasası yine de istihdam yaratmaya devam ediyor.

İşgücü piyasasındaki güçlenme sinyalleri, ABD/İsrail İran Savaşı’nın tetiklediği enerji şokuna rağmen dünyanın en büyük ekonomisinin dayanıklılığını koruduğu yönündeki görüşleri öne çıkardı.

Diğer taraftan tarım dışı istihdam verisi istihdam piyasasında risklerin dengeli olduğunu gösteren bir sinyal olarak algılanırken, son jeopolitik gelişmelerin enflasyon üzerinde maliyet baskısını artıracak olmasından dolayı Fed’in bekle-gör politikasında kalabileceği ihtimalini ortaya koydu.

Michigan Üniversitesi tarafından ölçülen tüketici güven endeksi ise mayısta 48,2 ile tüm zamanların en düşük seviyesine geriledi ve piyasa beklentilerinin altında gerçekleşti.

Söz konusu veri, enflasyonun kişisel mali durumlar ve satın alma koşulları üzerindeki etkisine ilişkin endişeler nedeniyle tüketici güveninin olumsuz etkilendiğini ortaya koydu. Bu hafta ABD’de açıklanacak enflasyon verisinin ve ABD Başkanı Donald Trump’ın beklenen Çin ziyaretinin piyasaların yönü üzerinde belirleyici olacak.

Ülkede enflasyonun yıllık bazda hızlanması bekleniyor. Enflasyon verisi Fed Başkanı Jerome Powell’ın başkanlığındaki son gününden (15 Mayıs Cuma) sadece birkaç gün önce gelecek. Senato’nun, Powell’ın yerine geçmesi beklenen Kevin Warsh’ın adaylığını hafta ortasında oylamaya sunması öngörülüyor.

Öte yandan ABD ile Çin heyetlerinin, Trump’ın bu hafta Çin’e yapacağı ziyaretin hemen öncesinde ekonomi ve ticaret müzakerelerinin yeni turu için Güney Kore’de bir araya geleceği bildirildi.

Çin Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamada da ABD Başkanı Donald Trump’ın Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in davetiyle 13-15 Mayıs’ta Pekin’e resmi ziyarette bulunacağı belirtildi.

Ziyarette tarafların gümrük tarifeleri, Tayvan ve ABD/İsrail-İran Savaşı konularının ele alınması bekleniyor. Çin, İran ile olan ekonomik bağları nedeniyle önemli bir diplomatik oyuncu olarak görülüyor.

Orta Doğu’da gerilimlerin yakın vadede azalacağına dair umutların azalmasıyla Brent petrolün varili yüzde 4,9 artışla 103,7 dolarda seyrediyor.

Yükselen petrol fiyatlarının enflasyonist baskıları artıracağına dair endişelerle ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi 3 baz puan artışla yüzde 4,39’da yatırımcıların güvenli liman talebinin artmasıyla dolar endeksi yüzde 0,2 yükselişle 98,1 seviyesinde seyrediyor.

Geçen hafta yüzde 2’nin üzerinde yükselen altının onsu yeni günde yüzde 1 azalışla 4 bin 675 dolardan işlem görüyor. Altın fiyatlarındaki düşüşte jeopolitik gerginliklerin tekrar artmasıyla yükselen petrol fiyatları ve güçlenen dolar etkili oldu.

New York borsası cuma günü yükseldi

New York borsasında beklentileri aşan istihdam verileri sonrasında cuma günü pozitif bir seyir izlendi. Dow Jones endeksi yatay seyrederken, S&P 500 endeksi yüzde 0,84 ve Nasdaq endeksi yüzde 1,71 değer kazandı. ABD’de endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.

Avrupa borsaları geriledi

Orta Doğu’daki gerilimlerle enerji maliyetlerinin yüksek seyrini koruması ve Avrupa Merkez Bankasının (ECB) faiz artırımına gideceğine yönelik öngörülerin güç kazanması Avrupa piyasalarındaki satıcılı seyirde etkili olmaya devam etti.

Almanya Merkez Bankası (Bundesbank) Başkanı Joachim Nagel, Alman ihracatçıların küresel pazar payını kaybetmesinin temel nedeninin Çin kaynaklı artan rekabet baskısı olduğunu bildirdi.

İngiltere’de yerel seçimlerde sandıkta ilk sırada aşırı sağın yer almasının ardından İngiltere Başbakanı ve İşçi Partisi lideri Keir Starmer’in istifa baskılarıyla karşı karşıya kaldığına dair haberler öne çıktı. Ülkede siyasi bir belirsizliğin ortaya çıkabileceğine yönelik endişeler İngiltere borsasında düşüş eğilimine sebep oluyor.

Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA), Orta Doğu’daki savaşın sürmesi halinde dünyanın bazı bölgelerinde havacılık yakıtı sıkıntısı yaşanabileceğini belirterek, Avrupa’da alternatif olarak Jet A yakıtı kullanımının sektör için önemli esneklik sağlayabileceğini açıkladı.

Almanya’da mart ayına ilişkin sanayi üretiminin aylık yüzde 0,7, yıllık da yüzde 2,8 azalarak beklentilerden kötü geldi. Öte yandan İngiltere ve Fransa’nın Hürmüz Boğazı konusunda bir toplantıya ev sahipliği yapması bekleniyor.

Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 1,32, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 1,09 ve İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,43 değer kaybederken, İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yatay seyretti. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar, güne karışık seyirle başladı.

Asya borsaları karışık seyrediyor

Asya borsaları, artan jeopolitik gerilimler ve yükselen petrol fiyatlarının etkisiyle haftanın ilk işlem gününde karışık seyrediyor.

Çin’de enflasyonda sert bir hızlanma görüldü. Ülkede, nisan ayına ilişkin Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) yüzde 1,2 artarak beklentilerin üzerinde gerçekleşti. Ülkede, TÜFE mart ayında yüzde 1 artmıştı.

Çin’de nisan ayına ilişkin Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) ise yüzde 2,8 ile Temmuz 2022’den bu yana en hızlı yükselişini kaydetti. Mart ayında yüzde 0,5 artan ÜFE’nin nisanda yüzde 1,8 artış kaydetmesi bekleniyordu.

Söz konusu veriler, ABD/İsrail-İran Savaşı’nın Çin’deki uzun süredir devam eden deflasyonist eğilimi dengelediğini, özellikle de çatışmadan kaynaklanan aksaklıklar nedeniyle yerel yakıt ve ulaşım fiyatlarının yükseldiğini gösterdi.

Analistler, Çin’de enflasyonun talep temelli değil maliyet temelli olduğunu ve bunun da ülke ekonomisi üzerinde olumsuz etkilere sahip olabileceğini söyledi. Yüksek girdi maliyetlerinin işletmelerin kar marjlarını olumsuz etkileyebileceğini dile getiren analistler, bu durumun da Çin’in ekonomi yönetiminden daha fazla teşvik gelme olasılığını azaltabileceğini kaydetti.

ABD Hazine Bakanı Bessent’in bu haftaki Japonya ziyareti Asya piyasalarının odağında yer alıyor. Bessent’in Japonya ziyareti kapsamında Japonya Başbakanı Takaiçi Sanae, Maliye Bakanı Satsuki Katayama ve Japonya Merkez Bankası (BoJ) Başkanı Kazuo Ueda ile ayrı ayrı görüşmeler yapması bekleniyor. Nadir toprak elementleri ve enerji tedariki gibi ekonomik güvenlik konuları ile İran’daki savaşın ele alınmasının öngörüldüğü görüşmelerde, yenin dolara karşı devam eden zayıflığı ortamında döviz piyasalarındaki gelişmeler hakkında da görüş alışverişinde bulunulacağı tahmin ediliyor.

Yapay zeka ve teknoloji sektörüne ilişkin iyimserliklerin devam etmesiyle Güney Kore borsası pozitif seyrediyor. Trump ile Şi Cinping’in bu hafta bir araya geleceğinin doğrulanmasının etkisiyle Çin borsası da yükseldi.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 4,8, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,9 yükseldi. Hong Kong’da Hang Seng endeksi ise yüzde 0,3, Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,2 geriledi.

Güney Kore’de Kospi endeksi 7.886,91 puanla rekor seviyeyi gördü.

Borsa haftayı rekorlarla tamamladı

Cuma günü alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi günü yüzde 0,15 yükselişle 15.062,65 puandan tamamlayarak tüm zamanların en yüksek kapanışını gerçekleştirirken gördüğü en yüksek seviye rekorunu 15.167,10 puana taşıdı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise cuma akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,17 yükselerek 17.955,00 puandan işlem gördü.

Dolar/TL, cuma gününü yüzde 0,1 artışla 44,8580’den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 45,3790’dan işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olduğunu, yurt dışında ise ABD’de 2. el konut satışlarının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksinde 15.100 ve 15.200 puanın direnç, 14.900 ve 14.800 seviyelerinin destek konumunda olduğunu kaydetti.

Bu gelişme, kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapalı kalma süresini uzattı.

Brent petrol vadeli işlemleri yüzde 4,2’ye kadar yükselerek varil başına 105,54 dolara çıkarken, ABD ham petrolü (WTI) 99 doların üzerine tırmandı. Trump, sosyal medya paylaşımında İran’ın yanıtını “TAMAMEN KABUL EDİLEMEZ” olarak nitelendirdi.

Şubat ayı sonunda başlayan savaş nedeniyle Hürmüz Boğazı’nda geçişlerin büyük ölçüde durması; ham petrol, doğalgaz ve yakıt sevkiyatlarını ciddi şekilde aksattı. Bu durum enerji fiyatlarını yükseltirken küresel enflasyon endişelerini de artırdı.

ING Grup NV Emtia Stratejisi Başkanı Warren Patterson, “ABD ile İran arasında yakın zamanda anlaşma sağlanacağına dair iyimserlik azaldı ve bu da petrol fiyatlarını yukarı taşıdı. Çatışmaların yeniden tırmanabileceğine yönelik endişeler artabilir, bu da fiyatlarda yeni yükseliş alanı yaratır” dedi.

İran’ın yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokunun bir kısmını üçüncü bir ülkeye devretmeyi teklif ettiği, ancak nükleer tesislerini sökme fikrini reddettiği belirtildi. The Wall Street Journal’ın haberine göre Tahran yönetimi bu iddiayı yalanladı.

Öte yandan, pazar günü Katar açıklarında bir yük gemisine düzenlenen insansız hava aracı saldırısı kısa süreli yangına neden oldu. Bu olay, nisan başındaki ateşkesten bu yana bölgede yaşanan son deniz taşımacılığı saldırısı oldu.

Saudi Aramco CEO’su Amin Nasser, Hürmüz üzerinden taşımacılığın birkaç hafta daha kısıtlı kalması halinde piyasanın ancak 2027’de normale dönebileceğini söyledi. Şirket, kaybedilen arzı telafi etmek amacıyla petrol sevkiyatlarının bir bölümünü batı kıyısındaki Yanbu Limanı üzerinden yönlendirdi.

Spot altın, yüzde 0,6 düşüşle ons başına 4.684,32 dolara geriledi. Haziran vadeli ABD altın kontratları ise yüzde 0,8 kayıpla 4.692,70 dolara indi.

ABD Başkanı Donald Trump, pazar günü İran’ın ABD’nin barış görüşmeleri teklifine verdiği yanıtı reddetti. Bu durum, 10 haftadır devam eden savaşın kısa sürede sona ereceğine dair umutları azalttı. Çatışmalar ayrıca Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğini felç ederken küresel enerji fiyatlarını da yukarı taşıdı.

KCM Trade Baş Piyasa Analisti Tim Waterer, “Yakın zamanda bir barış anlaşmasına varılacağına dair beklentiler çözülüyor ve altın, petrol fiyatlarındaki yeniden yükselişin baskısını hissediyor” dedi.

Hürmüz Boğazı’nın büyük ölçüde kapalı kalması nedeniyle petrol fiyatları yükselirken, küresel enerji arzı da sıkışık kalmaya devam etti.

Yükselen petrol fiyatları enflasyon riskini artırırken, bu durum yüksek faiz oranlarının daha uzun süre devam edebileceği beklentisini güçlendiriyor. Altın geleneksel olarak enflasyona karşı korunma aracı olarak görülse de, yüksek faiz ortamı faiz getirisi olmayan bu varlık üzerinde baskı yaratıyor.

Cuma günü yayımlanan Fed raporuna göre İran ile devam eden savaş ve bunun petrol fiyatları ile arzı üzerindeki etkisi, finansal istikrara yönelik en büyük riskler arasında yer alıyor.

Yatırımcılar şimdi, ABD Merkez Bankası’nın para politikası konusunda daha fazla ipucu verebilecek olan ve bu hafta açıklanacak nisan ayı ABD tüketici enflasyonu verilerine odaklandı.

Öte yandan Çin’in 2026’nın ilk çeyreğindeki altın üretiminin geçen yılın aynı dönemine göre düştüğünü açıklandı.

Waterer ayrıca, “Kısa ve orta vadede, barış anlaşması olmadan süren ateşkes ortamında altının 4.400 ile 4.800 dolar aralığında işlem görmeye devam etmesi muhtemel” değerlendirmesinde bulundu.

Spot gümüş yüzde 0,7 yükselerek ons başına 80,88 dolara çıkarken, platin yüzde 0,6 düşüşle 2.042,71 dolara geriledi. Paladyum ise yüzde 0,4 kayıpla 1.484,99 dolardan işlem gördü.

Saat 08.25 itibarıyla Amerikan Doları’nın alış fiyatı 45,36 TL, satış fiyatı 45,38 TL.

Euro’nun alış fiyatı 53,34 TL, satış fiyatı 53,40 TL, İngiliz Sterlini ise 61,66 TL’den alınıp 61,73 TL’den satılıyor.

Mormenekşe'de 10 dönümlük deneme parseline, Kasım 2025 sonu 11 arpa, 4 de buğday çeşidi ekildi. Çeşitlerin hastalığa dayanıklılığını tespit etmek amacıyla bitki koruma ürünü kullanılmadı.

Denemede, bir çeşit dışında GAP Tarımsal Araştırmalar Enstitüsü, Çukurova Araştırma Enstitüsü ve Ege Tarımsal Araştırmalar Enstitüsü tarafından ıslah edilen çeşitler kullanıldı.

Deneme parselini kuran Mesarya Tarım Merkezi Direktörü Kemal Zurnacılar, üreticilerden gelen başlıca soruların; çeşidin ülkede daha önce denenip denenmediği, hastalıklara ve kuraklığa dayanıklılığı, erkenciliği ve verimi yönünde olduğunu kaydetti.

Zurnacılar, konuya ilişkin Türk Ajansı Kıbrıs’a (TAK) yaptığı açıklamada, Kıbrıs ikliminin genel olarak kurak olduğundan, erkenci çeşitlere ihtiyacı olduğunu, enstitüler tarafından ıslah edilen yeni çeşitler ve denemede öne çıkan çeşitlerle denemeler yapmaya devam edeceğini, hedeflerinin "iyinin daha iyisini bulmak" olduğunu söyledi.

"DÖRT BAŞLIK ALTINDA DEĞERLENDİRİLİYOR"

Çeşitlerin dört başlık altında değerlendirildiğini dile getiren Zurnacılar, en önemli özelliklerin başında erkencilik geldiğini, daha sonra ise sırayla tane ve ot verimi, yatmaya dayanıklılık ve hastalıklara dayanıklılık geldiğini söyledi.

Geçici çeşitlerin 15 Şubat sonrası, yağışların durması halinde taneye yatmadığını belirten Zurnacılar, ancak erkenci çeşitlerin genelde Mart öncesi başaklanmaya başladığını dolayısıyla erkenci çeşitlerle üreticinin mağdur olma olasılığının düşük olduğunu kaydetti.

Öne çıkan çeşitlere de değinen Zurnacılar, bunların Aziz Bey, Ayhan, Nadsa ve Reşat Bey olduğunu söyledi.

Zurnacılar, Reşat Bey'in KKTC'de Tarımsal Araştırmalar Enstitüsü ile Türkiye Tarla Bitkileri Merkez Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü tarafından ıslah edildiğini ve merkez olarak da bu çeşide sahip çıkmak istediklerini söyleyerek, Reşat Bey'in Türkiye'de sertifikalı üretimine 2026'da başlanacağını, üreticilere Reşat Beyi sertifikalı bir şekilde sunmak istediklerini kaydetti.

Zurnacılar öne çıkan çeşitler hakkında şu bilgileri verdi:

“Reşat Bey yatmaya ve hastalıklara dayanıklı, erkenci, verimi dönüm başına 450-750 kilo; satışta bulunan çeşitlerden de Aziz Bey erkenci, hastalığa ve yatmaya dayanıklı, boylu, toprak tercihi olmayan, istikrarlı bir çeşit; iki sıralı Ayhan ve Nadsa erkenci, kuraklığa dayanıklı, başak sayısı fazla, yaprak leke hastalığına karşı dirençli, orta erkenci çeşitlerden Alhisar da alternatif olarak kullanılabilir.”

Geçici çeşitleri tespit etmeye özen gösterdiklerini, 2025-2026 sezonunun yağışlar bakımından istisna olduğunu ancak gözlemlerde başaklanma dönemine dikkat ettiklerini belirten Zurnacılar, Şubat ikinci yarısı ile Mart'ın ilk yarısı başaklanma görmek istediklerini, 10 Mart sonrası başaklanan çeşitlerin riskli olduğunu kaydetti.

PROTEİN

Denemeye alınan 4 buğdayda ise Şölen ve Eymenbey’in öne çıktığını belirten Zurnacılar, Şölen (sert buğday) çeşidinin proteininin yüzde 13 olduğunu, başakları küçük ancak kuraklığa daha dayanıklı, tane ve kaba yem verimi yüksek, proteini ülkede üretilen çeşitlerden daha yüksek olan bir çeşit olduğunu kaydetti.

Zurnacılar, hem tane verimi hem de kaba yem açısından geniş yapraklı Eymenbey’in ise protein oranının yüzde 15,7 ve ülke koşullarına çok uygun olduğunu ifade etti.

KTAMS tarafından yapılan yazılı açıklamada, KKTC Sağlık Bakanlığı’na bağlı Yataklı Tedavi Kurumları Dairesi’nden alınan beslenme kalıbı ile İstatistik Kurumu tarafından paylaşılan fiyat ortalamaları dikkate alınarak hazırlanan rapora göre hesaplama yapıldığı belirtildi.

Açıklamada, dört kişilik bir ailenin sağlıklı, dengeli ve yeterli beslenebilmesi için yapması gereken aylık temel gıda harcamasının 42 bin 553 TL olduğu kaydedildi.

KTAMS’ın çalışmasına göre sağlıklı beslenmek için yetişkin bir kadının günlük zorunlu gıda harcaması 368,49 TL, aylık 11 bin 54,70 TL olarak hesaplandı. Yetişkin bir erkek için günlük harcama 384,51 TL, aylık 11 bin 535,30 TL olurken, 15-19 yaş grubundaki bir çocuk için günlük 402,76 TL, aylık 12 bin 82,80 TL; 4-6 yaş grubundaki bir çocuk için ise günlük 262,68 TL, aylık 7 bin 880,40 TL harcama gerektiği belirtildi.

Açıklamada ayrıca, İstatistik Kurumu tarafından kullanılan “2015=100 Temel Yılı Tüketici Fiyatları Endeksi” sepetinin güncelliğini yitirdiği savunularak, açıklanan rakamların gerçeği tam olarak yansıtmadığı öne sürüldü.
Bu nedenle sepetin güncellenmesine yönelik başlatılan çalışmanın, doğru verileri ortaya koyacak şekilde kısa sürede tamamlanmasının önemine dikkat çekildi.

KTAMS açıklamasında, İstatistik Kurumu’nun resmi verilerine göre Nisan 2026 ayında enflasyonun yüzde 4,62 olduğu, Ocak-Nisan dönemindeki dört aylık toplam hayat pahalılığı oranının ise yüzde 12,02’ye ulaştığı belirtildi.
Eğitim, sağlık, kira, akaryakıt, elektrik, haberleşme ve giyim giderlerindeki artışlarla birlikte kültür, dinlenme ve eğlence harcamalarının da dikkate alınması sonucunda yoksulluk sınırının 229 bin 522 TL’ye yükseldiği ifade edildi.

Açıklamada, hükümetin aldığı politik kararların ülkedeki yoksulluğu derinleştirdiği savunularak, iki çocuklu dört kişilik bir ailenin insanca yaşayabilmesi için aylık 229 bin 522 TL’ye ihtiyaç duyduğu kaydedildi. KTAMS, mevcut koşullarda asgari ücretli ailelerin yoksulluğa terk edildiğini ileri sürdü.

KTTO’dan yapılan açıklamaya göre, saygı duruşuyla başlayacak olağanüstü genel kurul, başkanlık divanının oluşumu ve oda başkanının konuşmasıyla devam edecek.

Genel Kurul’da Kıbrıs Türk Ticaret Odası Yasa’nın 18’inci maddesi uyarınca hazırlanan “Kıbrıs Türk Ticaret Odası Üyelerine Çalışma İzni Başvuru ve Takip Hizmeti Tüzüğü” üyelerin onayına sunulacak.

Enflasyon ve daha yüksek faiz oranlarına yönelik endişelerin azalması, yatırımcıların yeniden başlayan saldırılara rağmen ABD ile İran arasında bir barış anlaşmasına yönelik iyimserliğini koruması fiyatları destekledi.

Spot altın yüzde 0,7 yükselerek ons başına 4.719,85 dolara çıktı. Külçe altın bu hafta şu ana kadar yüzde 2,3 değer kazandı. Haziran vadeli ABD altın kontratları ise yüzde 0,4 artışla 4.728,30 dolara yükseldi.

ABD ve İran, perşembe günü yaklaşık bir aydır süren ateşkesin en ciddi sınavı olarak değerlendirilen karşılıklı saldırılar gerçekleştirdi. Ancak İran durumun yeniden normale döndüğünü belirtirken, ABD ise gerilimi tırmandırmak istemediğini açıkladı.

Capital.com kıdemli finansal piyasa analisti Kyle Rodda, “Trump yönetiminden bu sabah gelen ateşkesin sürdüğüne ve ABD ile İran arasında bir anlaşmanın hâlâ mümkün olduğuna dair açıklamalar, şimdilik altın piyasasını destekliyor” dedi.

Altın fiyatları, şubat sonunda başlayan savaşın ardından yükselen petrol fiyatlarının baskısıyla yüzde 10’dan fazla geriledi. Yüksek petrol fiyatları enflasyonu körükleyerek faiz oranlarının daha da yükselmesi ihtimalini artırıyor. Altın enflasyona karşı korunma aracı olarak görülse de, yüksek faiz oranları faiz getirisi olmayan bu varlık üzerinde baskı oluşturuyor.

Rodda, “ABD ile İran’ın bir anlaşmaya yaklaşıp yaklaşmadığına dair gelecek yeni başlıkları bekliyoruz. Haftanın kapanışına girerken önümüzdeki 24 saatte dalgalı fiyat hareketleri görebiliriz” ifadelerini kullandı.

Piyasalar şimdi, ABD Merkez Bankası’nın bu yıl para politikasında nasıl bir yol izleyeceğine dair ipuçları almak için gün içinde açıklanacak aylık ABD istihdam raporuna odaklandı.

Spot gümüş yüzde 1,6 yükselerek ons başına 79,74 dolara çıktı. Platin yüzde 1,3 artışla 2.048,08 dolara, paladyum ise yüzde 1,2 yükselişle 1.498,62 dolara ulaştı.

Çatışmalar, kırılgan ateşkesi tehdit ederken, önemli bir petrol ve doğalgaz geçiş hattı olan Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına yönelik umutları da zayıflattı.

Brent petrol vadeli işlemleri yüzde 1,41 artışla varil başına 101,47 dolara yükseldi. ABD ham petrolü (WTI) ise yüzde 1,18 artışla 95,93 dolara çıktı. Piyasa açılışında fiyatlar yüzde 3’ten fazla yükselmişti.

Bu yükseliş, hafta başında ABD ile İran’ın çatışmaları sona erdirecek ve Hürmüz Boğazı’nın tamamen yeniden açılmasını sağlayacak bir anlaşmaya yakın olduğuna dair haberlerin ardından görülen üç günlük düşüş serisini sonlandırdı.

Cuma günkü fiyat artışı, İran’ın ABD’yi bir aydır yürürlükte olan ateşkesi ihlal etmekle suçlamasının ardından geldi. ABD ise perşembe günü Hürmüz Boğazı’ndan geçen donanma gemilerine İran tarafından ateş açılmasının ardından düzenlenen saldırıların misilleme olduğunu savundu.

İran ordusu, ABD’nin Hürmüz Boğazı’nda bir İran petrol tankerini, başka bir gemiyi ve sivil bölgeleri hedef aldığını açıkladı. Yeniden başlayan çatışmalara rağmen ABD Başkanı Donald Trump, perşembe günü gazetecilere yaptığı açıklamada ateşkesin hâlâ yürürlükte olduğunu söyledi.

Karşılıklı saldırılar, Washington yönetiminin İran’ın son barış teklifine vereceği yanıtı beklediği sırada gerçekleşti. Teklifte, savaş öncesinde dünyanın petrol ve doğalgaz arzının beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması yönündeki ABD talebi gibi birçok tartışmalı konu yer almadı. Boğaz, 28 Şubat’ta İsrail saldırılarının da dahil olduğu çatışmaların başlamasından bu yana büyük ölçüde kapalı durumda bulunuyor.

Saat 08.00 itibarıyla Amerikan Doları’nın alış fiyatı 45,34 TL, satış fiyatı 45,36 TL.

Euro’nun alış fiyatı 53,24 TL, satış fiyatı 53,28 TL, İngiliz Sterlini ise 61,57 TL’den alınıp 61,62 TL’den satılıyor.

Birlikten yapılan yazılı açıklamada, “Ülkemizde yıllardır alın teriyle, borçla, yüksek maliyetlerle ve ağır ekonomik şartlar altında ayakta kalmaya çalışan restoran işletmecileri adeta cezalandırılırken, devlette görev yapan birçok kişinin aynı zamanda restorancılık sektöründe faaliyet göstermesi sektörümüzde büyük bir öfke yaratmıştır.” denildi.

Taraflarına ulaşan bilgiler doğrultusunda, bazı kamu çalışanlarının gerek kendi adlarına gerekse başkaları adına açılan işletmeler üzerinden ticari faaliyet yürüttüğü yönündeki iddiaların artık sektörün en büyük problemlerinden biri haline geldiği belirtilen açıklamada, “Devlet maaşı, sosyal güvencesi ve ekonomik garantisi olan kişilerin özel sektörde ikinci bir kazanç kapısı oluşturması, tüm riskleri kendi omuzlarında taşıyan gerçek esnaf için açık bir haksız rekabettir.” ifadelerine yer verildi.

-“Bu düzen sürdürülebilir değil”

Açıklamada, “Bir tarafta kira ödeyemeyen, personel maaşını yetiştirmeye çalışan, vergi ve sigorta yükü altında ezilen işletmeler, diğer tarafta devlet güvencesini arkasına alarak ticaret yapan kişiler. Bu düzen sürdürülebilir değildir.” denildi.

Özellikle geçici işçi/memur statüsünde kamuda istihdam edilen kişilerin, ikinci iş yapabilmesine imkân sağlayan mevcut sistemin derhal gözden geçirilmesi ve yasayla net şekilde düzenlenmesi gerektiği kaydedilen açıklamada, hem devlet kadrosunda bulunup hem de özel sektörde aktif ticaret yapılmasının, sadece sektör esnafına zarar vermediği, aynı zamanda kayıt dışılığı büyüterek, devletin vergi kaybına uğramasına da neden olduğu savunuldu.

“Bugün restoran sektöründe faaliyet gösteren yüzlerce işletme kapanma riskiyle karşı karşıyayken, devletin bu duruma sessiz kalması kabul edilemez.” denilen açıklamada, sektörün sahipsiz olmadığı, RES-BİR üyelerinden gelen şikayetlere daha fazla sessiz kalınmayacağı kaydedildi.

-Yetkili makamlara çağrı

Gerekli denetimlerin yapılması, yasal boşlukların kapatılması ve haksız rekabet yaratan uygulamaların sona erdirilmesi için mücadelenin sürdürüleceği belirtilen açıklamada, yetkili makamlar göreve davet edildi.