Cumhurbaşkanı Erhürman, Atatürk Öğretmen Akademisi yerleşkesinde gerçekleşen şenlikte, çocuklarla bir araya geldi ve yapılan etkinlikleri izledi.

Atatürk Öğretmen Akademisi Başkanı Güner Konedralı, akademi yönetimi ve öğretmen adaylarıyla görüşen Cumhurbaşkanı Erhürman, yapılan çalışmalar ve yürütülen faaliyetler hakkında bilgi aldı.

Alithia gazetesi, bir hayvan besicisinin “Omegalive”e yaptığı, şap hastalığının yönetimi ve Paliomedoş’taki mandırada itlaf edilen hayvanlarla ilgili şikayeti aktardı.

Gazete adı belirtilmeyen hayvan üreticisinin Rum Veteriner Dairesi yetkililerini, "itlaf edilen yaklaşık 170 sığırı hastalığın tespit edildiği mandıraya 16 km mesafedeki bir yere taşıdığı" iddiasıyla şikayet ettiğini belirtti. Haberde bu uygulamanın, virüsün yayılmasını engellemeyi öngören protokollere ve AB kurallarına aykırı olduğuna da dikkat çekildi.

Haberde, besicinin itlaf edilen hayvanlar gömü yerine götürülürken, şap virüsü bulaşmamış mandıraların çok yakınından geçirildiği, bunun, virüsün yayılma riskini büyük ölçüde artırdığını vurguladığı da yer aldı. Rum Veteriner Dairesi yetkililerinin öngörülen risk değerlendirmeleri ve Avrupa protokolleri hakkında bilgili olduklarını söyleyen hayvan üreticisi “şapın ülke geneline yayılmasına, aldığı kararlarla Rum Veteriner Dairesi’nin katkıda bulunuyor olabileceğini" kaydetti.

Gazete Omegalive'in İtlaf edilen hayvanların gömülmesi planlanan alanın tam karşısında, şap hastalığı bulaşmamış büyük bir domuz çiftliği bulunduğuna ve bulaşma riskinin büyük olduğuna da dikkat çektiğine yer verdi. Haberde Omegalive'in hayvan üreticisinin şikayetlerini Rum Veteriner Dairesi Müdür Hristodulos Pipis’e sorduğu ancak iddiaları ne doğrulayan ne de yalanlayan bir karşılık alabildiğini yazdı.

Girdi maliyetlerinin her geçen gün arttığını belirten Nizam, mazot, enerji ve üretim giderlerindeki yükselişin üreticiyi zor durumda bıraktığını söyledi. Yaş sebze üretiminde de maliyetlerin ciddi şekilde yükseldiğini ifade eden Nizam, mevcut desteklerin yetersiz kaldığını vurguladı.

Üreticinin üründen yalnızca yüzde 3 ile 5 arasında kazanç elde ettiğini dile getiren Nizam, ürünün üreticiden çıktıktan sonra aracılar vasıtasıyla fiyatının yüzde 50’ye varan oranlarda arttığını söyledi. Nizam, “Bu kabul edilebilir bir durum değil” diyerek aracı sistemine tepki gösterdi.

Hal Yasası’nın çıkarıldığını ancak hallerin kurulmadığını da belirten Nizam, bunun piyasadaki fiyat dengesizliğini artırdığını kaydetti.

Üretim maliyetlerinin yükselmesi nedeniyle üretimin her geçen gün azaldığını ifade eden Nizam, üreticinin destek ve teşviklerle toprağa bağlı tutulması gerektiğini söyledi. Nizam, gerekli adımların atılmaması halinde yerli üretimin daha da gerileyeceği uyarısında bulundu.

Kurultay sürecinden itibaren Hasan Taçoy’a destek veren bir grubun içinde yer aldığını belirten Altuğra, “Biz o dönem 5 arkadaş olarak Hasan Taçoy’a destek veren bir gruptuk. Bu bizim için bir davaydı. Birlikte yürüyeceğimize dair birbirimize söz vermiştik” dedi.

Süreç içerisinde herkesin kendi siyasi yol haritasını belirlediğini ifade eden Altuğra, parti içerisinde alınan kararların şekline yönelik eleştirilerde bulundu. Aynı siyasi yapı içinde farklı görüşlerin bulunmasının doğal olduğunu söyleyen Altuğra, özellikle önemli kararların parti grubu içerisinde tartışılması gerektiğini kaydetti.

“Ben yaptım oldu anlayışı doğru değil” diyen Altuğra, parti içi istişare mekanizmalarının yeterince işletilmediğini savundu.

İstifa kararının kolay alınmadığını vurgulayan Altuğra, “Tüm bunlara çok uzun süre sabrettim. Ancak süreç giderek sağlıksız bir zemine gitmeye başladı. İstifa noktasına gelmek benim için kolay olmadı. Ama hiç pişman olmadım” ifadelerini kullandı.

Fileleftheros gazetesi “Natura 2000 İçerisinde Keyfi Uygulamalar” başlıklı haberinde Çevre Dairesi'nin, önerilen projenin bulunduğu alanda keyfi müdahale ve yasa dışı çalışma tespit edilmesi üzerine, Trozena bölgesinin yeniden canlandırılmasına yönelik planı mercek altına aldığını yazdı.

Önerilen projenin Natura 2000 koruma alanının tamamen içinde yer aldığını anımsatan gazete bahse konu bölgede inşaat ve çevre izni olmaksızın bazı çalışmaların yapıldığını belirtti.

Habere göre Çevre Dairesi bunun üzerine planı yeniden gözden geçirecek.

AB Komisyonu, İlerici Sosyalist ve Demokratlar İttifakı (S&D) Başkan Yardımcısı Yannis Maniatis’in ilgili sorusuna yazılı yanıt verdi.

Alithia gazetesi, AB Komisyonu’nun Kıbrıs’taki enerji altyapılarına ilişkin net bir tutum sergilediğini ve Türkiye ile KKTC arasında öngörülen elektrik kablo projesine AB’nin finansman sağlamasının söz konusu olamayacağını açıkladığını iddia etti.

Gazete, Komisyonun yanıtta Türkiye ile KKTC arasında döşenmesi öngörülen elektrik kablo projesinin “karşılıklı ilgi projeleri arasında yer almadığını” belirttiğini de yazdı. AB’nin yanıtta “Great Sea Interconnector (GSI)” projesine yönelik tam destek belirttiğini kaydeden gazete, proje için AB’den 657 milyon euro finansman sağlandığını hatırlattı.

Gazete, AB Komisyonu’nun, “Türkiye Elektrik Enerjisi Dağıtıcısına” gönderdiği mesajda, Türkiye’nin “Avrupa Elektrik İletim Sistemi Operatör Ağında” (ENSTO-e) gözlemci statüsünde bulunduğunu ve AB’deki tüm idarecilerle iş birliği yapmayı taahhüt ettiğini hatırlattığını öne sürdü.

Gazete, bu hatırlatmayla Türkiye’ye, “her türlü bağlantı girişiminin Kıbrıs Cumhuriyeti’nin resmi dağıtım ağı idarecisinin onayını gerektirdiği” mesajının verildiği yorumunda da bulundu.

Bu gelişmeleri yorumlayan Yannis Maniatis ise GSI projesinin hızlandırılması gerektiğini belirtti.

Habere göre Maniatis, “AB’den Türkiye’ye yönelik sert bir uyarı daha elde etmeyi başardıklarını" ileri sürerek, "Yunanistan ve Güney Kıbrıs’ın da GSI projesini, sözde güncelleme çalışmaları nedeniyle geciktirmekten artık vazgeçmeleri gerektiğini” ifade etti.

Maniatis, söz konusu projenin AB Komisyonu tarafından altı kez değerlendirildiğini, her seferinde de ekonomik, teknik ve jeopolitik açıdan faydalı bulunduğunu da savundu.

Kürşat, bir ürünün tarladan çıkış fiyatı ile market reyonundaki satış fiyatı arasında ciddi uçurumlar oluştuğunu belirterek, Hal Yasası’nın bu noktada önemli bir düzenleme içerdiğini söyledi.

Hal Yasası’nın komisyon oranlarını belirlediğini ve üretici lehine bazı düzenlemeler içerdiğini ifade eden Kürşat, buna rağmen yasanın hayata geçirilmediğini kaydetti.

Kürşat, son 1-2 yıldır Başbakanlık'ta hukukçular tarafından Hal Yasası’nın tüccar lehine yeniden düzenlenmeye çalışıldığı yönünde duyumlar aldıklarını belirtti. Hal yasasının yürürlüğe girmemesinde, tüccarların hükümete baskı oluşturmasının etkisi olduğunu savundu.

Kürşat, ayrıca ülkede yeniden bir üretim deseni profiline ihtiyaç olduğunu vurguladı. Kuraklık gerçeği ve kıt kaynaklar dikkate alınarak üretimin yeniden planlı hale getirilmesi gerektiğini belirten Kürşat, bazı üretimlerin ön izne tabi şekilde düzenlenmesinin de şart olduğunu savundu.

Vatandaşlar, Cittaslow (Sakin Şehir) unvanına sahip Tatlısu’da çevre kirliliğinin önlenmesi ve doğanın korunması için Tatlısu Belediye Başkanı Ahmet Hayri Orçan’dan adım atılmasını istedi.

Tatlısu’da bazı vatandaşlar, bölgede oluşan vahşi depolama alanlarına tepki gösterdi.

Yapılan açıklamada, Cittaslow (Sakin Şehir) unvanına sahip Tatlısu’da çevre politikaları ile mevcut görüntülerin çeliştiği ifade ederek, doğaya zarar veren çöp yığınlarının kabul edilemez olduğu savunuldu.

Vatandaşlar, özellikle belediyenin çevre duyarlılığına ilişkin paylaşımlarına dikkat çekerek, koruma altındaki Kum Zambaklarının bulunduğu bölgelerde oluşan kirliliğin endişe yarattığını ifade etti.

Açıklamada, Tatlısu’nun doğal yapısının korunması gerektiği belirtilerek, “Cittaslow unvanı sadece bir tabela mı, yoksa bir yaşam felsefesi mi?” sorusu yöneltildi.

Vatandaşlar, Tatlısu Belediye Başkanı Ahmet Hayri Orçan’dan çevre kirliliğiyle ilgili adım atılmasını ve bölgedeki görüntülere ilişkin açıklama yapılmasını talep etti.

Karayolları Dairesi Müdürlüğü’nden verilen bilgiye göre, yolda çalışma yapılacağı zamanda trafik akışı alternatif yollarından sağlanacak.

Söz konusu güzergahı kullanacak sürücülerin can ve mal güvenliği için dikkatli ve yavaş seyretmesi, trafik işaret ve işaretçilerine uyması istendi.

Özersay'ın ilgili paylaşımının tamamı şu şekilde:

"Uluslararası ilişkiler ve hukuk alanında akademisyen olarak çalışan ve aynı zamanda avukat da olan Dr. Hakan Şonya temiz siyaset mücadelesine omuz verecek. KKTC siyasetine temiz, dürüst ve ilkeli yaklaşımlarıyla damgasını vurmuş olan DP’nin kurucularından ve eski Genel Sekreterlerinden rahmetlik Bengü Şonya abimizin oğlunu, bilgi birikimiyle katkı koymak üzere aramızda görmek bizim için hem anlamlı hem de memnu niyet vericidir. Liyakatli isimlerin destek belirtmesi bizi daha da umutlandırıyor"

HAKAN ŞONYA KİMDİR?

Hakan Şonya 1979'da Lefkoşa'da doğdu. 1996'da Türk Maarif Koleji'nden mezun oldu. Üniversite eğitimini Doğu Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nde tamamlayan Şonya Middlesex Üniversitesi’nde Uluslararası İlişkiler alanında Yüksek Lisans, Kingston University London'da Doktora eğitimini tamamladı. 2010 yılında avukat olan Şonya 2017 yılından itibaren Kuzey ve Güney Kıbrıs'taki farklı üniversitelerde akademisyen olarak çalışmaya başladı.
İngilizce ve Fransızca bilen Hakan Şonya'nın uzmanlık alanı Geçiş Dönemi Adaleti (Transitional Justice) olup halen Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi Uluslararası Hukuk bölümünde çalışmakta, ayrıca İngiltere'deki üniversitelerde dönemlik seminerler vermektedir.

Politis ve diğer gazetelerde yer alan habere göe, Güney Kıbrıs’ta seçim tarihinde ilk kez dijital vatandaş uygulaması aracılığıyla oluşturulan dijital kimlik kabul edilecek.

Bu amaca yönelik bir kontrol mekanizması geliştirildiğini ve bunun seçim merkezlerinde uygulanacağını yazan gazete, seçim hazırlıkların yoğun bir tempoda devam ettiğini kaydetti.

Çarşamba günü oy pusulalarının basımının ve seçim merkezlerinde görev yapacak personelle ilgili sürecin tamamlanacağını ifade eden gazete, seçim tarihinde ilk kez dijital vatandaş uygulaması aracılığıyla cep telefonunda meydana getirilen kimliğin kabul edileceğini yineledi.

Gazeteye göre Rum Yüksek Seçim Kurulu Başkanı Elikkos İlias Kıbrıs (Rum) Haber Ajansına yaptığı açıklamada sandıkların kapanmasından iki veya üç saat sonra meclise girecek siyasi partiler ile partilerin meclise kaç milletvekiliyle gireceğinin duyurulacağını belirtti.

Pazartesi sabah 2’ye kadar meclise girecek milletvekillerinin isimlerinin açıklanacağını da ifade eden İlias, seçim pusulalarının Larnaka hariç ilk kez iki taraflı olacağını da söyledi.

İlias oy verme işleminin sabah 7’de başlayacağını ve öğlen verilecek bir saatlik aranın ardından 13.00’de yeniden başlayarak 18.00’de sona ereceğini de ekledi.

-56 milletvekilinden 37’si yeniden meclise girmek için yarışacak

Gazete başka bir haberinde ise şu an milletvekilliği yapan 56 kişiden 37’sinin yeniden aday olduğunu ve 24 Mayıs’taki seçimlerde yeniden meclise girmek için yarışacağını yazdı.

Özersay’ın açıklaması şu şekilde:

“İki hafta önce gümrükte yakalanan KAÇAK CEP TELEFONU konusunu ve rakamları hatırlıyoruz değil mi? Bu sabah bize ulaşan bilgiye göre gümrükte YİNE KAÇAK CEP TELEFONU yakalanmış ve henüz işlem yapılmamış, gümrükte bekliyor. Hatta iki hafta önceki olayla BAĞLANTILI olduğu yönünde iddia var. Belli ki cep telefonu kaçakçılığı SÜREKLİ olarak yapılıyor ve bu konuda bir DÜZENEK var. Bu işin içinde kimler var? Ne kadar zamandır devam ediyor ve kim bilir ne kadar çok pahalı cep telefonu ülkeye kaçak yoldan sokuldu! BU SADECE YAKALANAN kısmı, bugüne kadar yakalanmayıp piyasaya girmiş olanlar peki?

Daha önce de yazmıştık: GÜMRÜK ile BTHK arasında kaçak yoldan ülkeye sokulan telefonlar NASIL OLUYOR DA KKTC’de kullanılabiliyor, iki kurum arasında bir iletişim ve/veya bilgi paylaşımı sorunu mu var? Kurulan bu DÜZENEĞİN bir an önce çökertilebilmesi için BUGÜNE KADAR İZLENEN YÖNTEM GÖZDEN GEÇİRİLMELİDİR. Belli ki SİSTEMDE AÇIK vardır!

Maliye Bakanlığı’na bir kez daha çağrıda bulunuyoruz. Gümrükte yine kaçak cep telefonları mı yakalandı? Öyleyse bu türden kaçakçılık NORMALLEŞTİ ve sıklıkla yapılıyor demektir. Hal böyleyse Maliye Bakanlığı ve özellikle Gümrük Dairesi bu konuda hangi EK TEDBİRİ almayı düşünüyor? İddia edildiği gibi gelen kaçak mallarla ilgili bazı kişiler bu olayın üzerini örtmeye çalışıyorlarsa buna karşı en doğru yaklaşım ŞEFFAF OLMAKTAN geçer. Maliye Bakanlığı’nı açıklama yapmaya davet ediyoruz.”

Haravgi’nin haberine göre dün iki EOKA’cı için düzenlenen anma töreni sonrasında konuşan Hristodulidis Güney Kıbrıs’ın uluslararası varlığının güçlendirilmesi konusunu Kıbrıs müzakerelerini yeniden başlatma çabalarına bağladı.

Gazetecilerin soruları üzerine, Güney Kıbrıs’ın “bağımsız egemen bir AB ve BM üyesi bir devlet olduğunu, Avrupa Konseyi dönem başkanlığını da yürüttüğünü, uluslararası düzeyde aktif rol oynamaya devam edeceğini” söyleyen Hristodulidis “Kıbrıs’ın yükselmiş konumu Kıbrıs sorununu, uzlaşılmış çerçeve ve AB ilke ve değerleri temelinde çözme çabalarını da güçlendirir.” dedi.

Hristodulidis Güney Kıbrıs’a verilen uluslararası tepkiye ve bunun iç yönetim konularla bağlantısına da işaret etti ve kısa süre önce Birleşik Arap Emirlikleri’ne (BAE) yaptığı ziyareti örnek gösterdi. O ziyarette enerji ve su konularının ele alındığını belirten Hristodulidis, ihtiyaç duyduklarında BAE devlet başkanına başvurduğunu ve olumlu cevap aldığını kaydetti.

Nikos Hristodulidis “dış politika iç politikayla bağlantılıdır ve gerek ülkenin yükselmesine gerekse Kıbrıs sorununun çözüm çabalarını güçlendirmeye katkı yapar.” dedi.

ABD-İran arasındaki diplomatik süreç piyasaların odağında bulunmaya devam ediyor. Taraflardan gelebilecek barış haberleriyle küresel piyasalarda risk iştahının artma olasılığı bulunmasına karşın, gelen çelişkili açıklamalar piyasalarda risk algısının hala devam sürdüğünü gösteriyor.

ABD Başkanı Donald Trump, ABD/İsrail-İran Savaşı’nda saldırıların sonlandırılması için ABD’nin önerdiği taslağa İran’ın verdiği yanıtın “kabul edilemez” olduğunu belirtti. İran basını, Tahran yönetiminin saldırıların sonlandırılması için ABD’nin önerdiği taslağa yanıtını arabuluculara ilettiğini aktarmıştı.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu da İran’ın hala ülkeden “çıkarılması gereken” zenginleştirilmiş uranyuma sahip olduğunu ve daha yapacak işleri bulunduğunu ileri sürerek savaşın henüz bitmediğini söyledi.

Küresel piyasalarda ABD ve İran arasındaki görüşmelerin çıkmaza girdiğine dair işaretlerle risk algısı yükselirken, bu durum hayati önem taşıyan Hürmüz Boğazı’nın durumuna ilişkin endişeleri de artırdı.

Orta Doğu’daki gerilim, haftanın ilk işlem gününde son dönemde hisse senedi piyasalarında görülen güçlü yükselişleri gölgede bıraktı.

ABD-İran arasında barış anlaşması sağlanabileceği umudu Hürmüz Boğazı’ndaki çatışma haberlerine rağmen korunurken, sürece ilişkin belirsizlikler küresel risk iştahı üzerinde baskı oluşturmaya devam ediyor.

Analistler, enerji fiyatlarının yüksek seviyelerde olduğunu ancak ekonomik büyümeyi durduracak kadar değil zorlaştıracak seviyelerde kalmaya devam ettiğini söyledi. Diğer taraftan yatırımcılar teknoloji sektörüne ilişkin iyimserliğini koruyor. Orta Doğu’daki gelişmeler ise bu iyimserliğin etkilerini törpülüyor.

Bu gelişmelerin yanı sıra ABD Merkez Bankası (Fed) yetkililerinin açıklamaları da yakından takip ediliyor. Chicago Fed Başkanı Austan Goolsbee, faiz oranlarının yönüne ilişkin tüm seçeneklerin masada olduğuna işaret etti.

Goolsbee, “Mevcut duruma bakıp da masada akla gelebilecek tek seçeneğin faiz indirimleri olduğunun nasıl düşünüldüğünü anlamıyorum.” diye konuştu. Öte yandan Fed Amerikan finansal sisteminin mevcut durumuna ilişkin değerlendirmelerin yer aldığı Finansal İstikrar Raporu’nun mayıs sayısını yayımladı.

ABD’nin finansal istikrarına yönelik risklere ilişkin yapılan anket sonuçlarının paylaşıldığı raporda, jeopolitik riskler ve petrol şokunun en çok dile getirilen riskler olduğu belirtildi. Jeopolitik gelişmeler piyasaların temel itici gücü olmaya devam ederken, yatırımcılar savaşın etkilerini değerlendirmek için açıklanan makroekonomik verileri yakından takip ediyor.

ABD’de tarım dışı istihdam nisanda 115 bin kişi arttı, işsizlik oranı ise değişmeyerek yüzde 4,3 oldu. Tarım dışı istihdamın bu dönemde 65 bin kişi artması öngörülüyordu.

Yükselen petrol fiyatları, inatçı enflasyon ve uzun süre yüksek kalması beklenen faiz oranlarına karşın işgücü piyasası yine de istihdam yaratmaya devam ediyor.

İşgücü piyasasındaki güçlenme sinyalleri, ABD/İsrail İran Savaşı’nın tetiklediği enerji şokuna rağmen dünyanın en büyük ekonomisinin dayanıklılığını koruduğu yönündeki görüşleri öne çıkardı.

Diğer taraftan tarım dışı istihdam verisi istihdam piyasasında risklerin dengeli olduğunu gösteren bir sinyal olarak algılanırken, son jeopolitik gelişmelerin enflasyon üzerinde maliyet baskısını artıracak olmasından dolayı Fed’in bekle-gör politikasında kalabileceği ihtimalini ortaya koydu.

Michigan Üniversitesi tarafından ölçülen tüketici güven endeksi ise mayısta 48,2 ile tüm zamanların en düşük seviyesine geriledi ve piyasa beklentilerinin altında gerçekleşti.

Söz konusu veri, enflasyonun kişisel mali durumlar ve satın alma koşulları üzerindeki etkisine ilişkin endişeler nedeniyle tüketici güveninin olumsuz etkilendiğini ortaya koydu. Bu hafta ABD’de açıklanacak enflasyon verisinin ve ABD Başkanı Donald Trump’ın beklenen Çin ziyaretinin piyasaların yönü üzerinde belirleyici olacak.

Ülkede enflasyonun yıllık bazda hızlanması bekleniyor. Enflasyon verisi Fed Başkanı Jerome Powell’ın başkanlığındaki son gününden (15 Mayıs Cuma) sadece birkaç gün önce gelecek. Senato’nun, Powell’ın yerine geçmesi beklenen Kevin Warsh’ın adaylığını hafta ortasında oylamaya sunması öngörülüyor.

Öte yandan ABD ile Çin heyetlerinin, Trump’ın bu hafta Çin’e yapacağı ziyaretin hemen öncesinde ekonomi ve ticaret müzakerelerinin yeni turu için Güney Kore’de bir araya geleceği bildirildi.

Çin Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamada da ABD Başkanı Donald Trump’ın Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in davetiyle 13-15 Mayıs’ta Pekin’e resmi ziyarette bulunacağı belirtildi.

Ziyarette tarafların gümrük tarifeleri, Tayvan ve ABD/İsrail-İran Savaşı konularının ele alınması bekleniyor. Çin, İran ile olan ekonomik bağları nedeniyle önemli bir diplomatik oyuncu olarak görülüyor.

Orta Doğu’da gerilimlerin yakın vadede azalacağına dair umutların azalmasıyla Brent petrolün varili yüzde 4,9 artışla 103,7 dolarda seyrediyor.

Yükselen petrol fiyatlarının enflasyonist baskıları artıracağına dair endişelerle ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi 3 baz puan artışla yüzde 4,39’da yatırımcıların güvenli liman talebinin artmasıyla dolar endeksi yüzde 0,2 yükselişle 98,1 seviyesinde seyrediyor.

Geçen hafta yüzde 2’nin üzerinde yükselen altının onsu yeni günde yüzde 1 azalışla 4 bin 675 dolardan işlem görüyor. Altın fiyatlarındaki düşüşte jeopolitik gerginliklerin tekrar artmasıyla yükselen petrol fiyatları ve güçlenen dolar etkili oldu.

New York borsası cuma günü yükseldi

New York borsasında beklentileri aşan istihdam verileri sonrasında cuma günü pozitif bir seyir izlendi. Dow Jones endeksi yatay seyrederken, S&P 500 endeksi yüzde 0,84 ve Nasdaq endeksi yüzde 1,71 değer kazandı. ABD’de endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.

Avrupa borsaları geriledi

Orta Doğu’daki gerilimlerle enerji maliyetlerinin yüksek seyrini koruması ve Avrupa Merkez Bankasının (ECB) faiz artırımına gideceğine yönelik öngörülerin güç kazanması Avrupa piyasalarındaki satıcılı seyirde etkili olmaya devam etti.

Almanya Merkez Bankası (Bundesbank) Başkanı Joachim Nagel, Alman ihracatçıların küresel pazar payını kaybetmesinin temel nedeninin Çin kaynaklı artan rekabet baskısı olduğunu bildirdi.

İngiltere’de yerel seçimlerde sandıkta ilk sırada aşırı sağın yer almasının ardından İngiltere Başbakanı ve İşçi Partisi lideri Keir Starmer’in istifa baskılarıyla karşı karşıya kaldığına dair haberler öne çıktı. Ülkede siyasi bir belirsizliğin ortaya çıkabileceğine yönelik endişeler İngiltere borsasında düşüş eğilimine sebep oluyor.

Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA), Orta Doğu’daki savaşın sürmesi halinde dünyanın bazı bölgelerinde havacılık yakıtı sıkıntısı yaşanabileceğini belirterek, Avrupa’da alternatif olarak Jet A yakıtı kullanımının sektör için önemli esneklik sağlayabileceğini açıkladı.

Almanya’da mart ayına ilişkin sanayi üretiminin aylık yüzde 0,7, yıllık da yüzde 2,8 azalarak beklentilerden kötü geldi. Öte yandan İngiltere ve Fransa’nın Hürmüz Boğazı konusunda bir toplantıya ev sahipliği yapması bekleniyor.

Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 1,32, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 1,09 ve İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,43 değer kaybederken, İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yatay seyretti. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar, güne karışık seyirle başladı.

Asya borsaları karışık seyrediyor

Asya borsaları, artan jeopolitik gerilimler ve yükselen petrol fiyatlarının etkisiyle haftanın ilk işlem gününde karışık seyrediyor.

Çin’de enflasyonda sert bir hızlanma görüldü. Ülkede, nisan ayına ilişkin Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) yüzde 1,2 artarak beklentilerin üzerinde gerçekleşti. Ülkede, TÜFE mart ayında yüzde 1 artmıştı.

Çin’de nisan ayına ilişkin Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) ise yüzde 2,8 ile Temmuz 2022’den bu yana en hızlı yükselişini kaydetti. Mart ayında yüzde 0,5 artan ÜFE’nin nisanda yüzde 1,8 artış kaydetmesi bekleniyordu.

Söz konusu veriler, ABD/İsrail-İran Savaşı’nın Çin’deki uzun süredir devam eden deflasyonist eğilimi dengelediğini, özellikle de çatışmadan kaynaklanan aksaklıklar nedeniyle yerel yakıt ve ulaşım fiyatlarının yükseldiğini gösterdi.

Analistler, Çin’de enflasyonun talep temelli değil maliyet temelli olduğunu ve bunun da ülke ekonomisi üzerinde olumsuz etkilere sahip olabileceğini söyledi. Yüksek girdi maliyetlerinin işletmelerin kar marjlarını olumsuz etkileyebileceğini dile getiren analistler, bu durumun da Çin’in ekonomi yönetiminden daha fazla teşvik gelme olasılığını azaltabileceğini kaydetti.

ABD Hazine Bakanı Bessent’in bu haftaki Japonya ziyareti Asya piyasalarının odağında yer alıyor. Bessent’in Japonya ziyareti kapsamında Japonya Başbakanı Takaiçi Sanae, Maliye Bakanı Satsuki Katayama ve Japonya Merkez Bankası (BoJ) Başkanı Kazuo Ueda ile ayrı ayrı görüşmeler yapması bekleniyor. Nadir toprak elementleri ve enerji tedariki gibi ekonomik güvenlik konuları ile İran’daki savaşın ele alınmasının öngörüldüğü görüşmelerde, yenin dolara karşı devam eden zayıflığı ortamında döviz piyasalarındaki gelişmeler hakkında da görüş alışverişinde bulunulacağı tahmin ediliyor.

Yapay zeka ve teknoloji sektörüne ilişkin iyimserliklerin devam etmesiyle Güney Kore borsası pozitif seyrediyor. Trump ile Şi Cinping’in bu hafta bir araya geleceğinin doğrulanmasının etkisiyle Çin borsası da yükseldi.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 4,8, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,9 yükseldi. Hong Kong’da Hang Seng endeksi ise yüzde 0,3, Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,2 geriledi.

Güney Kore’de Kospi endeksi 7.886,91 puanla rekor seviyeyi gördü.

Borsa haftayı rekorlarla tamamladı

Cuma günü alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi günü yüzde 0,15 yükselişle 15.062,65 puandan tamamlayarak tüm zamanların en yüksek kapanışını gerçekleştirirken gördüğü en yüksek seviye rekorunu 15.167,10 puana taşıdı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise cuma akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,17 yükselerek 17.955,00 puandan işlem gördü.

Dolar/TL, cuma gününü yüzde 0,1 artışla 44,8580’den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 45,3790’dan işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olduğunu, yurt dışında ise ABD’de 2. el konut satışlarının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksinde 15.100 ve 15.200 puanın direnç, 14.900 ve 14.800 seviyelerinin destek konumunda olduğunu kaydetti.

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının (AFAD) internet sitesinde yer alan bilgiye göre, merkez üssü Ege Denizi olan 4,2 büyüklüğünde sarsıntı kaydedildi.

Depremin 41,2 kilometre derinlikte ve Muğla'nın Bodrum ilçesine 56,17 kilometre uzaklıkta meydana geldiği belirlendi.

İran resmi haber ajansı IRNA'ya göre Tahran, ABD'nin saldırıların sonlandırılması için önerdiği metne cevabını arabuluculara iletti.

Tahran, Washington'un taslak önerisine ilişkin cevabını Pakistan üzerinden iletti. Cevaba ilişkin ayrıntılar İran ve ABD basınına farklı şekilde yansıdı.

"ABD'nin teklifi boyun eğmeketir"

İran medyasında, ABD'nin teklifinin Tahran'ın Trump'ın aşırı taleplerine teslim olması anlamına geldiği vurgusu yapıldı; teklifin Tahran yönetimi tarafından reddedildiği belirtildi.

İran'ın yarı resmi haber ajansı TASNİM'e göre Tahran'ın taleplerinden biri Hürmüz Boğazı'ndaki Amerikan ablukasının kaldırılması. Buna ek olarak savaşın tüm cephelerde derhal sona erdirilmesi ve saldırmazlık garantisi de taleplerin arasında yer alıyor. İran, petrol satışını yasaklayan yaptırımların 30 günlük süre içinde sona ermesini de talep etti. Bunların yanı sıra İran'ın karşı teklifinde ABD'nin savaş tazminatı ödemesi ve İran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki egemenliğinin tanınması gibi maddelerin de yer aldığı bildirildi.

ABD basını ise Tahran'ın deniz ablukasının kaldırılması karşılığında Hürmüz Boğazı'nın ticari trafiğe aşamalı olarak yeniden açılmasını teklif ettiğini öne sürdü. Öte yandan İran'ın uranyum zenginleştirmeyi ABD'nin önerdiği 20 yıllık moratoryumdan daha kısa bir süre için askıya almaya hazır olduğu bildirildi; nükleer tesislerini ortadan kaldırmayı ise reddetti.

Bloomberg'e göre İran'ın son teklifi, yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumun bir kısmını seyreltmeyi ve geri kalanını üçüncü bir ülkeye göndermeyi içeriyor; ancak müzakerelerin başarısız olması halinde bu uranyumun geri iade edileceğine dair garanti talep edildi.

"Hiç hoşuma gitmedi, kabul edilemez"

ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın sunduğu teklifi Truth Social hesabından yaptığı paylaşımla "tamamen kabul edilemez" olarak nitelendirdi. Trump ayrıca Axios muhabiri Barak Ravid ile yaptığı telefon görüşmesinde Tahran yönetiminin yanıtının "değersiz" olduğunu söyledi.

Trump, İran'ın 47 yıldır ABD ile oyun oynadığını ileri sürerek eski Başkan Barack Obama'nın İran ile imzaladığı Nükleer Anlaşmayı da İran'ın bir başarısı olarak nitelendirdi.

Trump, İran ile anlaşmaya varılmaması halinde "Özgürlük Projesi" operasyonunu daha kapsamlı biçimde yeniden başlatabileceklerini belirterek "Bu durumda 'Özgürlük Projesi +' olur" uyarısında bulundu. Trump ayrıca İran'ın uranyumunun yerini uzaydan tespit ettiklerini, İran'ın oraya yaklaşması durumunda vuracaklarını da açıkladı.

"Hedefimiz Trump'ı memnun etmek değil"

İran tarafı Trump'ın tepkisine karşı "Hedefimiz Trump'ı memnun etmek değil" açıklamasını yaptı.

Süreçte İsrail gölgesi de belirginleşiyor. Netanyahu'nun, İran'ın nükleer programını tamamen sonlandırmayan hiçbir anlaşmayı kabul etmeyeceklerini Washington'a ilettiği öne sürüldü. Kaynaklara göre Tel Aviv, Tahran'ın bu süreci zaman kazanmak için kullandığı uyarısını da yaptı.

Abluka sürüyor

ABD Donanması'nın bugüne kadar İran limanlarına giriş-çıkış yapmaya çalışan 57 ticari gemiyi farklı rotalara yönlendirdiği, 4 gemiyi ise devre dışı bıraktığı açıklandı.

Wall Street Journal, yeni görüşme turununun Pakistan'ın başkenti İslamabad'da "en erken gelecek hafta" yeniden başlayabileceğini yazdı.

Bu gelişme, kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapalı kalma süresini uzattı.

Brent petrol vadeli işlemleri yüzde 4,2’ye kadar yükselerek varil başına 105,54 dolara çıkarken, ABD ham petrolü (WTI) 99 doların üzerine tırmandı. Trump, sosyal medya paylaşımında İran’ın yanıtını “TAMAMEN KABUL EDİLEMEZ” olarak nitelendirdi.

Şubat ayı sonunda başlayan savaş nedeniyle Hürmüz Boğazı’nda geçişlerin büyük ölçüde durması; ham petrol, doğalgaz ve yakıt sevkiyatlarını ciddi şekilde aksattı. Bu durum enerji fiyatlarını yükseltirken küresel enflasyon endişelerini de artırdı.

ING Grup NV Emtia Stratejisi Başkanı Warren Patterson, “ABD ile İran arasında yakın zamanda anlaşma sağlanacağına dair iyimserlik azaldı ve bu da petrol fiyatlarını yukarı taşıdı. Çatışmaların yeniden tırmanabileceğine yönelik endişeler artabilir, bu da fiyatlarda yeni yükseliş alanı yaratır” dedi.

İran’ın yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokunun bir kısmını üçüncü bir ülkeye devretmeyi teklif ettiği, ancak nükleer tesislerini sökme fikrini reddettiği belirtildi. The Wall Street Journal’ın haberine göre Tahran yönetimi bu iddiayı yalanladı.

Öte yandan, pazar günü Katar açıklarında bir yük gemisine düzenlenen insansız hava aracı saldırısı kısa süreli yangına neden oldu. Bu olay, nisan başındaki ateşkesten bu yana bölgede yaşanan son deniz taşımacılığı saldırısı oldu.

Saudi Aramco CEO’su Amin Nasser, Hürmüz üzerinden taşımacılığın birkaç hafta daha kısıtlı kalması halinde piyasanın ancak 2027’de normale dönebileceğini söyledi. Şirket, kaybedilen arzı telafi etmek amacıyla petrol sevkiyatlarının bir bölümünü batı kıyısındaki Yanbu Limanı üzerinden yönlendirdi.

Spot altın, yüzde 0,6 düşüşle ons başına 4.684,32 dolara geriledi. Haziran vadeli ABD altın kontratları ise yüzde 0,8 kayıpla 4.692,70 dolara indi.

ABD Başkanı Donald Trump, pazar günü İran’ın ABD’nin barış görüşmeleri teklifine verdiği yanıtı reddetti. Bu durum, 10 haftadır devam eden savaşın kısa sürede sona ereceğine dair umutları azalttı. Çatışmalar ayrıca Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğini felç ederken küresel enerji fiyatlarını da yukarı taşıdı.

KCM Trade Baş Piyasa Analisti Tim Waterer, “Yakın zamanda bir barış anlaşmasına varılacağına dair beklentiler çözülüyor ve altın, petrol fiyatlarındaki yeniden yükselişin baskısını hissediyor” dedi.

Hürmüz Boğazı’nın büyük ölçüde kapalı kalması nedeniyle petrol fiyatları yükselirken, küresel enerji arzı da sıkışık kalmaya devam etti.

Yükselen petrol fiyatları enflasyon riskini artırırken, bu durum yüksek faiz oranlarının daha uzun süre devam edebileceği beklentisini güçlendiriyor. Altın geleneksel olarak enflasyona karşı korunma aracı olarak görülse de, yüksek faiz ortamı faiz getirisi olmayan bu varlık üzerinde baskı yaratıyor.

Cuma günü yayımlanan Fed raporuna göre İran ile devam eden savaş ve bunun petrol fiyatları ile arzı üzerindeki etkisi, finansal istikrara yönelik en büyük riskler arasında yer alıyor.

Yatırımcılar şimdi, ABD Merkez Bankası’nın para politikası konusunda daha fazla ipucu verebilecek olan ve bu hafta açıklanacak nisan ayı ABD tüketici enflasyonu verilerine odaklandı.

Öte yandan Çin’in 2026’nın ilk çeyreğindeki altın üretiminin geçen yılın aynı dönemine göre düştüğünü açıklandı.

Waterer ayrıca, “Kısa ve orta vadede, barış anlaşması olmadan süren ateşkes ortamında altının 4.400 ile 4.800 dolar aralığında işlem görmeye devam etmesi muhtemel” değerlendirmesinde bulundu.

Spot gümüş yüzde 0,7 yükselerek ons başına 80,88 dolara çıkarken, platin yüzde 0,6 düşüşle 2.042,71 dolara geriledi. Paladyum ise yüzde 0,4 kayıpla 1.484,99 dolardan işlem gördü.

KTOEÖS Başkanı Ahmet Karaoğulları yazılı açıklamasında, sendika yönetim kurulunun okul temsilcileriyle yaptığı toplantında tam gün eğitime karşı kısmi eylem/grev kararı alındığını anımsattı.

Lefke ve Güzelyurt bölgelerinde başlatılan, geçen hafta İskele, Karpaz, Gazimağusa ve Gazimağusa çevre okullarında sürdürdükleri eylem/grevi bu hafta Girne ve Girne bölge okullarında yapacaklarını açıkladı.

Milli Eğitim Bakanlığı’nın tam gün eğitim uygulamasını eleştiren Karaoğulları, bu uygulamanın sürdürülebilir olmadığını savundu.

Ahmet Karaoğulları, açıklamasında, “Haklarımız, çalışma koşullarımız, nitelikli, çağdaş, laik, bilimsel eğitim ve demokratik toplum yapımız için mücadelemizi kararlılıkla sürdürüyoruz” ifadelerine yer verdi.