Kıbrıs Türk İşverenler Sendikası, Körfez Savaşı’nın küresel piyasalarda yarattığı belirsizlik ve maliyet artışlarının, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde (KKTC) özel sektörü ciddi şekilde etkilediğini belirterek, acil ekonomik önlemler alınması çağrısında bulundu.
Sendika tarafından yapılan açıklamada, savaş nedeniyle emtia fiyatlarında öngörülemez artışlar yaşandığı, hammaddeye erişimde zorluklar ortaya çıktığı, sigorta ve taşımacılık süreçlerinde aksaklıklar oluştuğu ifade edildi. Uçuşlardaki sıkıntılar ve güvenlik endişeleri nedeniyle turist ve müşteri akışının da ciddi oranda azaldığına dikkat çekildi.
“Özel sektör çıkmazda”
Açıklamada, yaşanan gelişmelerin sanayi, turizm, inşaat ve eğitim başta olmak üzere tüm sektörleri etkilediği vurgulanarak, maliyet kontrolünün kaybolduğu ve işletmelerin planlama yapamaz hale geldiği kaydedildi.
Savaş öncesi gelir seviyelerine ulaşmanın mümkün görünmediği belirtilen açıklamada, bu durumun piyasa ödemelerinde aksamalara ve finansal yükümlülüklerin yerine getirilememesine yol açabileceği ifade edildi.
“Bu tablo işletmelerin hatası değil”
Sendika, mevcut ekonomik sıkıntıların işletmelerin başarısızlığından değil, öngörülemeyen küresel gelişmelerden kaynaklandığını belirterek, yaşanan durumun kontrol dışı bir süreç olduğuna işaret etti.
Açıklamada, yatırım ve planlamaların savaş gibi olağanüstü bir durum öngörülmeden yapıldığı, bu nedenle sektör temsilcilerinin ciddi finansal baskı altında kaldığı ifade edildi.
Komite ve teşvik önerisi
Kıbrıs Türk İşverenler Sendikası, ekonomik daralmanın etkilerini azaltmak amacıyla kamu ve özel sektör temsilcilerinin yer alacağı bir komite kurulmasını önerdi. Bu komitenin en geç 30 gün içinde somut adımlar atması gerektiği belirtildi.
Turizm sektörüne yönelik olarak teşviklerin yerli turistleri de kapsayacak şekilde genişletilmesi, ithalat vergilerinde FOB değerinin esas alınması ve iş araçları üzerindeki yüksek vergilerin düşürülmesi öneriler arasında yer aldı.
Finansal destek paketi talebi
Açıklamada, özel sektörün ayakta kalabilmesi için kapsamlı bir finansal destek paketinin ivedilikle devreye alınması gerektiği vurgulandı.
Bu kapsamda; kredi vadelerinin uzatılması, döviz kredilerinde kolaylık sağlanması, çek ve piyasa borçlarının ötelenmesi, Kredi Garanti Fonu (KGF) destekli finansman modellerinin uygulanması ve kredi yeniden yapılandırmalarının kolaylaştırılması önerildi.
Sosyal ve mali düzenleme önerileri
Sendika, çalışanlara yönelik sosyal güvenlik prim desteği sağlanmasını, temel tüketim ürünlerinde KDV oranlarının düşürülmesini veya sıfırlanmasını, enerji ve su tarifelerinde sektör bazlı destekler verilmesini de önerdi.
Ayrıca hayat pahalılığı artışlarının maaşlara yansıtılmasının sınırlandırılması, asgari ücretin belirlenmesinde temel gıda fiyatlarının esas alınması ve belirli sınırlar içinde tutulması gerektiği ifade edildi.
“Acil adım atılmalı”
Açıklamada, önerilen tedbirlerin hayata geçirilmemesi halinde özel sektörün süreci zorlanmadan atlatmasının mümkün olmadığı vurgulanarak, alınacak önlemlerin ekonomiye “can suyu” olacağı belirtildi.