Önceden planladığımız işler için hazırlık yaparız. Fiziki olarak yapmasak bile düşünsel anlamda bir hazırlığımız olur. Örneğin bir etkinlikte konuşma mı yapacağız, konuyla ilgili araştırma yaparız. Bilgi birikimimizi kontrol ederiz. Bilgi bankamıza o konuyla ilgili takviyeler yaparız. Ne söyleyeceğimizi ölçeriz, tartarız. Artık yapacağımız konuşmaya hazırız. Yani söylemeye çalıştığım böylesi bir olayda belki maddi gücümüzle ilgili gayret sarf etmeyiz ama düşünsel anlamda bir uğraş, bir hazırlık yaparız.
Şimdi bunları neden yazdım diye düşünebilirsin sevgili okur. Yazdım çünkü hazırlık yapmak hayatımızın bir parçasıdır ve oldukça önemlidir. Yazdım çünkü elde edeceğiniz sonuç sizin hazırlığınızla doğrudan ilgilidir. Konuyu biraz daha bütünleştirmem gerekirse, dünyada her ülke, çevresindeki gelişmelerden bir şekilde etkilenir çünkü ülkeler arasında mutlaka bir etkileşim vardır. Bazıları ile ticaret, bazıları ile siyaseten, bazıları ile turizm gibi birçok konuda ülkeler birbiri ile etkileşimdedir. Dünya ekonomisine doğrudan veya dolaylı olarak yön veren kimi ülkelerdeki olumsuzluklar ise o ülkelerden bir şekilde menfaat sağlayan devletleri doğrudan etkiler.
Konuyu bize getirmek istiyorum. Biz bir salgın süreci yaşadık. Salgından resmi verilere göre 200’den fazla ülke etkilendi. Etkilenenler arasında biz de vardık. Kiribati, Marshall Takım Adaları, Tonga, Samoa, Tuvalu, Niue gibi adını pek bilmediğimiz Pasifik Okyanusu'ndaki ada ülkeleri, sıkı sınır kontrolleri ve coğrafi izolasyon sayesinde virüsten uzun süre korunmuştu. Ama biz hızlı bir şekilde salgının etkisine girdik ve kapandık. İlk vakanın 2020’nin Mart ayında bir Alman’da ortaya çıkması ile bir panik havası başlamıştı. Herkes ne yapılacağını birbirine sormaya başlamıştı. Vatandaş gibi Devlet yöneticileri de ne yapılacağını bilmiyordu. Çünkü böylesi bir senaryo hiçbir zaman düşünülmemişti. Sağlık kurumlarımız buna hazırlıklı değildi. Kapandığımız zaman insanların nasıl besleneceği, nasıl korunacağı, Devlet işlerinin hangi koşullarda yerine getirileceği ile ilgili büyük tartışmalar yaşadık ve zaman kaybettik. Acil durumlar için bir hastanemiz bile yoktu. Olağan üstü bir durum yaşanıyordu ve biz Devlet olarak buna hazır değildik. Hazır hale gelene kadar salgın da etkisini yitirmeye başlamıştı zaten. Neler yaşandığını şimdi yazamaya kalksam roman olur…
Böylesi bir tecrübeden çıkmış bir ülke olarak şimdi de Körfez’de yaşanan savaşın etkisini yaşıyoruz ama görünen o ki Covid 19 salgını gibi olağan üstü bir durumdan hiç ama hiç ders almamışız. Önceden alınacak, yapılacak o kadar şey varken, bizim yöneticilerimizin almaya çalıştığı tedbir maaş kesintisi. Ücretlilerin alacağı paradan nasıl tasarruf edebilirim anlayışı ile çırpınıp duruyorlar.
Oysa Devletler, ekonomik, doğal afet, savaş veya sağlık gibi potansiyel krizlere karşı hazırlık yapmak için stratejik planlama, risk yönetimi ve acil durum mekanizmaları geliştirmek durumundadır. Yani bir hazırlığı olmalıdır. Biz böylesi dünyayı etkileyen bir kriz durumunda bunun olumsuz etkilerini en aza indirmek için ne yapabilirizi galiba hiç konuşmadık veya konuşmak için geç kaldık. Kara günde bulunur düşüncesi ile hani bir yerlerde para biriktiririz ya, bizim yöneticilerimiz onu bile yapmadı. Yapmak isteseler de zaten yapamazlardı çünkü bütçe her ay milyarlarca TL açık veriyor. Bu tür krizler için önceden iktidarı, muhalefeti, ekonomi, sağlık ve daha birçok sivil toplum örgütünün dâhil olacağı bir kriz masası çok önceden hazır hale getirilmeliydi. Yoksa kriz anında her kafadan bir ses çıkar ve iktidar sıkışır, sıkıştıkça da hata yapar.
Şu an yaşadığımız kriz daha da derinleşebilir. Ancak bunun sonrası da var. Şimdi birkaç yasa hazırlayarak günü kurtarmaya çalışmak yarını batırmak demektir. Sonuç olarak yaşadığımız krizin sinyallerini ABD Başkanı Trump aylar önce vermişti ama biz bunu okuyamadık ve hazırlık yapamadık. Okuyamadığımız bir kriz ile ilgili önlem alamadığımız gibi şimdi iyileştirmek için de yetersiz kalıyoruz. Şu anda krizin ne kadar büyüyeceğini kestiremiyoruz ama umarım en azından ileride muhtemel yaşanacaklar için ders çıkarılmıştır.